|
การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลปกครอง: ศึกษากรณีการใช้มาตรการปรับและลงโทษทางวินัยแก่องค์กรอิสระตามมาตรา 75/4 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | การบังคับคดีตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลปกครอง: ศึกษากรณีการใช้มาตรการปรับและลงโทษทางวินัยแก่องค์กรอิสระตามมาตรา 75/4 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 |
| Creator | ภัทรพงศ์ ไชยยา |
| Contributor | นิรมัย พิศแข มั่นจิตร, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | การบังคับคดี, องค์กรอิสระ, มาตรการปรับ, ลงโทษทางวินัย, มาตรา 75/4, Enforcement of judgments, Independent organ, Fines, Disciplinary measures, Section 75/4 |
| Abstract | มาตรา 75/4 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 เป็นบทบัญญัติที่ให้อำนาจศาลปกครองมีคำสั่งให้หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐที่ไม่ได้ปฏิบัติตามคำบังคับให้ถูกต้องครบถ้วนหรือปฏิบัติล่าช้าเป็นไปโดยไม่มีเหตุอันสมควร ต้องชำระค่าปรับต่อศาลปกครอง และศาลปกครองอาจแจ้งผู้บังคับบัญชา ผู้กำกับดูแล ผู้ควบคุม หรือนายกรัฐมนตรี เพื่อดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ หรือสั่งการ หรือลงโทษทางวินัยต่อไปด้วยก็ได้ โดยมาตราดังกล่าวมีการเพิ่มเติมตามพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2559 ซึ่งมีเจตนารมณ์เพื่อให้การดำเนินการบังคับคดีปกครองมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น เมื่อองค์กรอิสระถือเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐและมีหน่วยงานที่รับผิดชอบงานธุรการทำหน้าที่ดำเนินการและอำนวยความสะดวก เพื่อให้องค์กรอิสระบรรลุภารกิจและหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญและกฎหมาย ซึ่งถือเป็นหน่วยงานของรัฐ องค์กรอิสระและหน่วยงานที่รับผิดชอบงานธุรการจึงอยู่ภายใต้บทบัญญัติมาตรา 75/4 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 อย่างไรก็ตาม ปัญหามีว่าหากองค์กรอิสระไม่ปฏิบัติตามคำบังคับ ศาลปกครองจะสามารถบังคับใช้บทบัญญัติดังกล่าวได้มากน้อยเพียงใด โดยการค้นคว้าอิสระเล่มนี้ได้ศึกษากรณีการใช้มาตรการปรับและลงโทษทางวินัยแก่องค์กรอิสระ ตามคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อ. 224/2566 และคำสั่งศาลปกครองกลางที่ 1326/2564 ซึ่งศาลปกครองกลางได้บังคับใช้บทบัญญัติดังกล่าวแก่คณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติและสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ รวมถึงได้ศึกษาเปรียบเทียบการบังคับคดีและมาตรการในการบังคับคดีเพื่อให้เป็นไปตามคำพิพากษาหรือคำสั่งของศาลปกครองในต่างประเทศ ทั้งนี้ เพื่อทำการวิเคราะห์เปรียบเทียบความเหมือนหรือต่างและนำไปสู่แนวทางการแก้ไขปัญหาให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย จากการศึกษาพบว่า ศาลปกครองไม่อาจแจ้งให้ผู้บังคับบัญชาดำเนินการทางวินัยแก่องค์กรอิสระได้ ประกอบกับองค์กรอิสระมีสถานะเป็นคณะบุคคล จึงควรให้ศาลปกครองมีดุลพินิจที่จะสั่งให้องค์กรอิสระชำระค่าปรับต่อศาลปกครองตามจำนวนที่สมควร มากยิ่งกว่ากรณีที่หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอื่น ๆ ไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษา และสำหรับการใช้มาตรการปรับนั้น ควรเป็นไปตามระบบกฎหมายเยอรมัน โดยให้มีการปรับองค์กรอิสระซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐเป็นการเฉพาะตัว เพื่อให้เงินที่จะนำมาใช้จ่ายค่าปรับเป็นเงินขององค์กรอิสระที่ไม่ปฏิบัติตามคำพิพากษาเอง นอกจากนี้ เพื่อให้การบังคับคดีบรรลุผลมากยิ่งขึ้น จึงควรนำเรื่องการกำหนดค่าปรับซ้ำมาปรับใช้ด้วย โดยอาจมีการแก้ไขหรือเพิ่มเติมบทบัญญัติมาตรา 75/4 แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 และกฎหมายลำดับรองที่เกี่ยวข้องต่อไป |
