|
อายุความอาญา: ศึกษากรณีผู้เสียหายเป็นบุคคลซึ่งไม่รู้ถึงสาระสำคัญแห่งการกระทำ |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | อายุความอาญา: ศึกษากรณีผู้เสียหายเป็นบุคคลซึ่งไม่รู้ถึงสาระสำคัญแห่งการกระทำ |
| Creator | ภัทรวดี ศรีวิชัย |
| Contributor | รณกรณ์ บุญมี, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | สิทธิในการนำคดีอาญามาฟ้อง, การเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม, ความสามารถของผู้เสียหาย, The right to institute a criminal prosecution, Access to justice, Capacity of the victim |
| Abstract | ในการดำเนินคดีอาญา รัฐได้กำหนดให้มีอายุความเป็นกรอบระยะเวลาสูงสุดที่สามารถเสนอคดีต่อศาลไว้ในมาตรา 95 และมาตรา 96 แห่งประมวลกฎหมายอาญา โดยแต่ละฐานความผิดจะมีอายุความยาวนานเพียงใด ต้องพิจารณาจากอัตราโทษที่กฎหมายกำหนดไว้สำหรับความผิดนั้นโดยความผิดใดที่รัฐเห็นว่ามีระดับ ความร้ายแรงมาก อายุความย่อมมีระยะเวลายาวนานกว่าความผิดซึ่งมีความร้ายแรงน้อย อนึ่ง นับแต่มีการบังคับใช้ประมวลกฎหมายอาญา บทบัญญัติว่าด้วยอายุความมีการแก้ไขเฉพาะกรอบระยะเวลาเท่านั้น ไม่มีการแก้ไขให้ความผิดอาญาไม่มีอายุความหรือสามารถขยายอายุความออกไปได้ รวมถึงไม่มีการแก้ไขให้อายุความในคดีอาญาสะดุดหยุดลงโดยคำนึงถึงความสามารถของผู้เสียหาย แม้ประมวลกฎหมายอาญาจะบัญญัติความผิดและ เหตุฉกรรจ์กรณีการกระทำความผิดต่อบุคคลซึ่งไม่รู้สาระสำคัญแห่งการกระทำ ซึ่งหมายถึง บุคคลซึ่งไม่สามารถ รู้ผิดชอบ หรือไม่สามารถบังคับการกระทำได้ ไม่ว่าการไม่มีความสามารถนั้นจะเกิดขึ้นจากการกระทำของ บุคคลนั้นหรือไม่ก็ตาม รวมถึงกรณีการกระทำความผิดต่อบุคคลซึ่งไม่สามารถปกป้อง พึ่งพาหรือช่วยเหลือตนเองได้ ด้วยเหตุความบกพร่องทางร่างกาย จิตใจ อายุที่มากขึ้น หรือเหตุอื่นใดในทำนองเดียวกัน ด้วยเหตุนี้ การดำเนินคดีอาญาทุกฐานความผิดจึงต้องกระทำภายในอายุความอย่างเคร่งครัด หากล่วงพ้นกรอบระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด คดีย่อมขาดอายุความ ส่งผลให้สิทธิในการนำคดีอาญามาฟ้องระงับ รัฐจึงไม่สามารถดำเนินคดีและบังคับโทษกับผู้กระทำความผิดได้อีกต่อไป จากการศึกษาบทบัญญัติกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกา ทั้งในกฎหมายระดับสหพันธรัฐ และกฎหมายระดับมลรัฐ โดยเฉพาะมลรัฐลุยเซียนา รวมถึงบทบัญญัติกฎหมายของประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี พบว่าประเทศสหรัฐอเมริกามีการกำหนดความผิดที่กระทำต่อบุคคลซึ่งไม่รู้สาระสำคัญแห่งการกระทำเช่นเดียวกับประเทศไทย อีกทั้งยังมีการกำหนดบทบัญญัติว่าด้วยอายุความเพื่อรองรับการดำเนินคดีในความผิดดังกล่าวแยกต่างหากจากอายุความในการดำเนินคดีอาญาที่ผู้เสียหายมีความสามารถบริบูรณ์ โดยมีการนำหลักการ ไม่มีอายุความในคดีอาญาและการกำหนดให้อายุความเริ่มต้นนับแตกต่างจากหลักเกณฑ์ทั่วไปมาบังคับใช้โดยคำนึงถึงความสามารถของผู้เสียหาย ในขณะที่ประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี แม้จะมีการบัญญัติความผิดที่กระทำต่อบุคคลซึ่งไม่รู้สาระสำคัญไว้เป็นการเฉพาะ แต่บทบัญญัติว่าด้วยอายุความที่คำนึงถึงความสามารถของ ผู้เสียหายปรากฏเฉพาะกรณีการดำเนินคดีในความผิดที่ต้องมีการร้องทุกข์ โดยนำหลักเกณฑ์การเริ่มต้นนับ อายุความที่แตกต่างจากกรณีทั่วไปมาบังคับใช้ จากสภาพปัญหาการให้ความคุ้มครองบุคคลซึ่งไม่รู้สาระสำคัญแห่งการกระทำในฐานะผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายอาญาของไทย ประกอบกับการศึกษาบทบัญญัติกฎหมายต่างประเทศ จึงเห็นควรเสนอให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติว่าด้วยอายุความมาตรา 96 แห่งประมวลกฎหมายอาญา ให้การเริ่มต้นนับอายุความเริ่มต้นนับแตกต่างจากกรณีทั่วไป เนื่องจากเป็นมาตรการที่สามารถนำมาปรับใช้ควบคู่กับการกำหนดอายุความในคดีอาญาได้ โดยแก้ไขให้การเริ่มต้นนับอายุความในความผิดที่กระทำต่อบุคคลซึ่งไม่รู้สาระสำคัญแห่งการกระทำ ต้องพิจารณาจากความสามารถของผู้เสียหายเป็นสำคัญ เพื่อมิให้บทบัญญัติอายุความเป็นอุปสรรคต่อการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของผู้เสียหาย |
