บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัญหาสุขภาพ และวิเคราะห์ความต้องการด้านการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุโรคเบาหวาน 2) สร้างรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโรคเบาหวานที่เหมาะสมกับบริบทชุมชนบ้านท่ากระยาง หมู่ 5 ตำบลชัยนาท อำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท 3) ทดลองใช้รูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโรคเบาหวานในบริบทจริงที่ชุมชนบ้านท่ากระยาง หมู่ 5 ตำบลชัยนาท อำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุโรคเบาหวาน จำนวน 30 คนใช้เวลาทดลอง 12 สัปดาห์ ทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลอง ด้วยการทดสอบที และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า

1. ผู้สูงอายุโรคเบาหวานในชุมชนบ้านท่ากระยาง หมู่ 5 ตำบลชัยนาท อำเภอเมืองชัยนาท จังหวัดชัยนาท มีปัญหาสุขภาพด้านการเกิดภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน การปฏิบัติตัวเมื่อเป็นเบาหวาน และมีความต้องการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน การติดตามสนับสนุนจากชุมชนและบุคลากรทางสาธารณสุข

2. การสร้างรูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโรคเบาหวานประกอบด้วย 1) ยุทธศาสตร์การวิเคราะห์สุขภาวะของผู้สูงอายุโรคเบาหวาน 2)ยุทธศาสตร์การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและ 3)ยุทธศาสตร์ การประเมินและติดตามผล

3. ผลการทดลองใช้ยุทธศาสตร์พบว่า ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมี สุขภาพด้านร่างกาย ได้แก่ น้ำหนัก ดัชนีมวลกาย ระดับความความดันโลหิต รอบเอว ระดับน้ำตาลในเลือด (FBG, HbA1c) ระดับการทำงานของไต (BUN, Creatinin) ระดับไขมันในเลือด (Cholesterols, Triglyceride) มีค่าลดลงก่อนการทดลองอย่างมี

นัยสำคัญทางสถิติที่ .001 การรับรู้ภาวะแทรกซ้อน ด้านการรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน การรับรู้

ความรุนแรงของการเกิดภาวะแทรกซ้อน การรับรู้ประโยชน์ของการปฏิบัติเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนและการรับรู้

อุปสรรคในการปฏิบัติเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อนของโรคเบาหวานด้านการควบคุมอาหาร การใช้ยา การสูบบุหรี่ การออกกำลังกาย การดูแลเท้า การดูแลสุขภาพทั่วไป การพักผ่อน และการจัดการความเครียด ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ .001

ผลการวิจัยยุทธศาสตร์การพัฒนารูปแบบการสร้างเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโรคเบาหวานพบว่า ยุทธศาสตร์การพัฒนาฉบับนี้มีศักยภาพในการสร้างความตระหนักในการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุโรคเบาหวานเพื่อการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพให้สามารถควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ สามารถป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากเบาหวาน และยังทำให้ เกิดการมีส่วนร่วมของชุมชนในการดูแลผู้สูงอายุโรคเบาหวานด้วย

คำสำคัญ : ยุทศาสตร์การพัฒนา สร้างเสริมสุขภาพ ผู้สูงอายุโรคเบาหวาน

Abstract

The purposes of this research were : 1) to study and analyze the health problems of the elderly with diabetes mellitus; 2) to create a model of health promotion elderly with diabetes appropriate to the context in Banthakrayang community at Chainat sub-district Chainat province; and 3) to experiment the implementation of health promotion strategies through elderly in the actual context. The sample group consisted of a group of 30 elderly who was diabetic person. The experiment lasted for 12 weeks. Pair t-test was applied in the test of pre- and post- experimental mean difference and qualitative data analysis was made by means of content analysis.

The results were :

1. Elderly with diabetes in Banthakrayang community at Chainat sub-district Chainat Province had health problems : these problems were complications of diabetes, conducting when a diabetic, and needed to change health behavior for health prevention and tracking community support and health personnel.

2. A model of health promotion elderly diabetic consisted of 1) Strategic analysis of the health of the elderly with diabetes; 2) Strategic to change health behavior; and 3) Strategic evaluation and monitoring.

3. According to the results of the post-test the use of strategies, the physical health conditions (including weight, body mass index, blood pressure, waistline, blood sugar level (FBG, HbA1c), kidney function (BUN, Creatinin), blood lipid level (Cholesterols, Triglyceride) were decreased pre-test statistical significance level of .001. Meanwhile, perception of diabetic complications : susceptibity, severity, benefits and barriers. Behavior prevention ofcomplications of diabetes: food control, used of drug, smoking, exercise, foot care, general health care, relaxation and stress management increased with the statistical significance level of .001.

Keywords : Strategies Development, Health Promotion, Elderly With Diabetes Mellitus