บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบันและสภาพที่พึงประสงค์ของพฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 2) วิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส ภาวะคุกคาม ของพฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการ ของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และ 3) พัฒนากลยุทธ์การพัฒนาพฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประชากร คือ ผู้บริหารโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ คณะครูและบุคลากรทางการศึกษาของโรงเรียน สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จำนวน 190 โรงเรียน ผู้ให้ข้อมูลโรงเรียนละ 4 คน ได้แก่ 1) ผู้อำนวยการสถานศึกษาหรือรักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการสถานศึกษา 2) รองผู้อำนวยการสถานศึกษาฝ่ายวิชาการหรือหัวหน้างานวิชาการ 3) หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ และ 4) ครูผู้สอน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสอบถามชนิดมาตราส่วนประมาณค่า สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลคือ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าดัชนีความต้องการจำเป็น สร้างกลยุทธ์โดยใช้เทคนิค TOWS Matrix และพัฒนากลยุทธ์โดยการประชุมสนทนากลุ่ม (Focus Group Discussion) โดยผู้ทรงคุณวุฒิและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอภิปราย แสดงความคิดเห็น ประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้ของกลยุทธ์ ผลการวิจัยพบว่า

1. สภาพปัจจุบันของพฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียนสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือโดยรวม พบว่า อยู่ในระดับมากทุกด้าน เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า 1) ด้านการพัฒนาคุณภาพของนักเรียน (=4.45) 2) ด้านการส่งเสริมพัฒนาวิชาชีพครู (=4.33) 3) . ด้านการกำหนดเป้าหมายทางวิชาการ (=4.32) 4) ด้านการบริหารหลักสูตรและการสอน (=4.30) 5) ด้านการสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ (=4.29) และ 6) ด้านการกำกับติดตามการจัดการเรียนการสอน (=4.26)

ส่วนสภาพที่พึงประสงค์ โดยรวมพบว่า อยู่ในระดับมากที่สุดทุกด้าน เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน พบว่า 1) ด้านการพัฒนาคุณภาพของนักเรียน (=4.75) 2) ด้านการกำหนดเป้าหมายทางวิชาการ และด้านการบริหารหลักสูตรและการสอน (=4.68) 3) ด้านการสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ (=4.67) 4) ด้านการส่งเสริมพัฒนาวิชาชีพครู (=4.66) และ 5) ด้านการกำกับติดตามการจัดการเรียนการสอน (=4.62)

2. จุดแข็งพฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ พบว่า 1) การพัฒนาคุณภาพของนักเรียน(= 6.74) และ2) การส่งเสริมพัฒนาวิชาชีพครู(= 7.62) จุดอ่อน คือ 1) การสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้(= 8.88) 2) การบริหารหลักสูตรและการสอน(= 8.84) 3) การกำกับติดตามการจัดการเรียนการสอน(= 8.45) และ 4) การกำหนดเป้าหมายทางวิชาการ(= 8.33) โอกาส คือ 1) อิทธิพลทางเศรษฐกิจ(= 7.13) 2) อิทธิพลทางสังคม(= 6.08) และ 3) อิทธิพลทางการเมือง(= 5.24) ส่วนภาวะคุกคาม คือ อิทธิพลทางเทคโนโลยี(= 11.03)

3. กลยุทธ์การพัฒนาพฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการของผู้บริหารโรงเรียน สังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วย กลยุทธ์หลัก 4 กลยุทธ์ กลยุทธ์รอง 7 กลยุทธ์ ได้แก่ กลยุทธ์หลักที่ 1 การเป็นผู้นำทางวิชาการ ประกอบด้วย กลยุทธ์รองที่ 1 จัดทำแผนพัฒนาสถานศึกษาเพื่อความเป็นเลิศทางวิชาการ กลยุทธ์รองที่ 2 เป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงเพื่อประสิทธิผลของสถานศึกษา กลยุทธ์หลักที่ 2 การเป็นผู้นำพัฒนาหลักสูตรและการสอน ประกอบด้วย กลยุทธ์รองที่ 1 สนับสนุนการจัดทำและการพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา กลยุทธ์รองที่ 2 ให้คำปรึกษาเกี่ยวกับข้อมูลทางวิชาการและการเรียนการสอน กลยุทธ์หลักที่ 3 การเป็นผู้นำการสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ ประกอบด้วย กลยุทธ์รองที่ 1 ส่งเสริมบรรยากาศการแลกเปลี่ยนความคิดและสะท้อนผลงาน กลยุทธ์รองที่ 2 ส่งเสริมการสร้างและรักษาสัมพันธภาพที่ดี และกลยุทธ์หลักที่ 4 การเป็นผู้นำการประเมินผลทางวิชาการ ประกอบด้วย กลยุทธ์รองที่ 1 ดำเนินการกำกับติดตามการจัดการเรียนการสอน

คำสำคัญ : พฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการ / การพัฒนาพฤติกรรมภาวะผู้นำทางวิชาการ / กลยุทธ์

Abstract

The objectives of this research were: 1) to study the current and expected states of the instructional leadership behaviors of school administrators under jurisdiction of local administrative organization in Northeast region 2) to analyze the strengths, weaknesses, opportunities, and threats of the instructional leadership behaviors of school administrators under jurisdiction of local administrative organization in Northeast region 3) to develop the management strategies for the development of the instructional leadership behaviors of school administrators under jurisdiction of local administrative organization in Northeast region. The sample groups in this research were teachers and education personnel under jurisdiction of the local administrative organization in Northeast region in 190 schools consisting of 4 respondents from each school included: 1) school directors 2) academic assistant directors 3) heads of academic division and 4) teachers. The instrument used in this research was a questionnaire of rating scales. The statistics used to analyze the data were frequency, percentage, mean, standard deviation, priority needs index, strategy generation by using the TOWS Matrix, and strategy development by using focus group discussion consisting of experts and stakeholders brain storming to verify the appropriateness of the strategies.

The findings of this research were as follows:

1. The current states of the instructional leadership behaviors of school administrators under jurisdiction of local administrative organization in Northeast region were rated at a high level in the overall aspects, when taking a single aspect into consideration were : 1) improving the quality of students (=4.45), 2) promoting teacher professional development (=4.33), 3) targeting academic (=4.32), 4) managing curriculum and teaching (=4.30), 5) creating an atmosphere conducive to learning (=4.29), and 6) monitoring and management of teaching and learning (=4.26).

The expected states were rated the highest in overall aspects, when taking a single aspect into consideration were 1) improving the quality of students (=4.75), 2) targeting academic and managing curriculum and teaching (=4.68), 3) creating an atmosphere conducive to learning (=4.67), 4) promoting teacher professional development(=4.66), and 5) monitoring and management of teaching and learning (=4.62), respectively.

2. The strengths of the instructional leadership behavior of school administrators under jurisdiction of local administrative organization in Northeast region were: 1) improving the quality of students (= 6.74), and 2) promoting teacher professional development (= 7.62).

The weaknesses were: 1) creating an atmosphere conducive to learning (= 8.88), 2) managing curriculum and teaching (= 8.84), 3) monitoring and management of teaching and learning (= 8.45), and 4) targeting academic (= 8.33). The opportunities were: 1) economic influence (= 7.13), 2) social influence (= 6.08), and 3) political influence (= 5.24). And the threat was technological influence (= 11.03).

3. The strategies for the development of instructional leadership behavior of school administrators under jurisdiction of local administrative organization in Northeast region consisting of 4 main strategies, 7 secondary strategies included : the main strategy 1; being instructional leadership consisting of the secondary strategy 1; prepare school developing plans for academic excellence, the secondary strategy 2; being changing leadership for effectiveness of school. The main strategy 2; being leadership for improving curriculum and teaching consisting of the secondary strategy 1; support the preparation and development of school curriculum, the secondary strategy 2; counsel on academic information and teaching. The main strategy 3; being leadership for creating an atmosphere conducive to learning consisting of the secondary strategy 1; atmosphere promotes sharing knowledge and reflecting on contributions, the secondary strategy 2; promote and maintain a healthy relationship. And The main strategy 4; being leadership for monitoring and evaluating the instruction consisting of the secondary strategy 1; operating and monitoring the teaching and learning.