บทคัดย่อ

การวิจัย เรื่อง การมีส่วนร่วมของชุมชนในการใช้ประโยชน์และอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม : กรณีศึกษา ชุมชนในเขตลุ่มน้ำป่าสักตอนบน อำเภอหล่มเก่า จังหวัดเพชรบูรณ์ ระหว่างเดือนมกราคมสิงหาคม 2553มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวทาง การมีส่วนร่วมของชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำป่าสักตอนบนอำเภอหล่มเก่าจังหวัดเพชรบูรณ์ในการใช้ประโยชน์และอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม เป็นการวิจัยแบบมีส่วนร่วมโดยมีนักวิจัยภาคสนามประจำอยู่ ในท้องถิ่นหมู่บ้านละ 5-6 คนทำการเก็บข้อมูลจากการสังเกต และสัมภาษณ์แบบเจาะลึก นำเสนอข้อมูลการวิจัยแบบDescriptive อย่างมีระบบ ผลการวิจัยพบว่า หัวหน้าครัวเรือนส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 40-50ปีมากที่สุด มีระดับการศึกษา สำเร็จชั้นประถมศึกษามากที่สุด อาชีพหลัก คือการทำไร่ข้าวโพด ครัวเรือนมีหนี้สิน การถือครองที่ดิน ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ ที่มีกรรมสิทธิ์ เป็นของตัวเอง ใช้ปลูกสร้างบ้านเรือน และทำนา ส่วนครอบครัว ที่ทางภาครัฐจัดสรรพื้นที่ให้เพื่อบรรเทาทุกข์ จากภัยพิบัติน้ำหลาก ปัญหาที่เกี่ยวกับทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมในลุ่มน้ำป่าสักตอนบน ได้แก่ ปัญหาป่าเสื่อมโทรม ซึ่งมีสาเหตุมาจากการเข้าครอบครองเพื่อเปิดป่าทำการเกษตรกรรมเช่น ไร่ข้าวโพด ปัญหาน้ำหลากในบางพื้นที่ ปัญหามลพิษทางน้ำในพื้นที่ลุ่มน้ำป่าสักตอนบน เกิดจาก น้ำเสียจากหมู่บ้านต่างๆ เศษวัสดุผุพังที่ลอยมาเนื่องจากภาวะน้ำหลาก ขยะมูลฝอย และสิ่งปฏิกูลต่างๆ ปัญหาขาดแคลนแหล่งน้ำและความแห้งแล้งที่เกิดจากภาวะฝนทิ้งช่วงปัญหาการพังทลายของดิน ดินเสื่อมโทรม และปัญหาการใช้สารเคมีทางการเกษตร ปัญหาต่างๆ เหล่านี้เกิดขึ้นเพราะความไม่ตระหนักและไม่มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมของส่วนรวม ส่วนใหญ่จะคิดถึงแต่ผลประโยชน์ที่จะได้รับ ส่วนผลกระทบที่เกิดขึ้นยังไม่มีการตระหนักเท่าที่ควร ในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมในพื้นที่ลุ่มน้ำป่าสักตอนบน ประชนชนจะต้องมี

บทบาทสำคัญโดยการ อนุรักษ์ป่า ห้ามล่าสัตว์ป่า โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ปูแป้งที่ป่าชุมชนวัดป่าหินกอง ซึ่งเป็นสัตว์ป่าที่มีแนวโน้มจะหมดไป และมีการปลูกป่า เปลี่ยนวิธีการแผ้วถางตอซังข้าวโพด และการเผาหญ้า เป็นการไถกลบและปลูกพืชหมุนเวียน ป้องกันปัญหาการขาดแคลนน้ำ โดยการขุดบ่อหรืออ่างเก็บน้ำ การสร้างฝายกั้นน้ำ ควบคุมไม่ให้มีการเจาะน้ำบาดาล จัดระบบสุขาภิบาลบ้านเรือนให้ถูกสุขลักษณะ จัดระบบการกำจัดขยะมูลฝอยด้วยวิธีการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และลดภาวะโลกร้อน ประชาชนควรรวมตัวกันเป็นองค์กรชุมชน ร่วมกับองค์การบริหารส่วนตำบลและหน่วยงานต่างๆในท้องถิ่น เพื่อดำเนินการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ในพื้นที่ลุ่มน้ำป่าสักตอนบนอย่างจริงจังและต่อเนื่องตลอด

คำสำคัญ : ลุ่มน้ำป่าสักตอนบน / การมีส่วนร่วมกับชุมชน / การอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

Abstract

Title : Participation of Communitiesto get the Benefit from the Natural Resources and Conservation Environmental in the Upper Pasak Basin. in Lom Khoa Distric 0f Phetchabun Province

Auther : Assoc.Prof.Suwit Wunnasri et.al.

Participation of Communities get the Benasit from the Natural Resources and Conservation Environmental : A Case Study of Communities in the Upper Pasak Basin in Lom Khoa District of Phetchabun Province. during January August 2010.sub resources projects were concluded in each sub resources projects respectively.

Upper Pasak Basin in Lom Khoa District of Phetchabun Province has been a valuable natural resources and conservation environmental for a long time. But lately, the fertile rich has been depleted.The objectives of the study is to study the socio-economics of the villagers in the upper Pasak basin in Lom Khoa District of Phetchabun Province and the causes of the depletion of its resources and environment degradation.The role of the people living in the upper Pasak basin in Lom Khoa District of Phetchabun will also be studied so that the data collected can be used in policy recommendations and suggestions regarding coastal resource planning. The research project used the participated researchs method with 5-6 field researcher in each village to observe and interview the head of each household. The data is presented by the descriptive method. The research reveals as follows : Most of the heads of the household are aged from 40-50 years. (31.13%). About 80.61% finished elementary school level. The highest percentage of occupation is corn farm (57.56%), another 19.67% rice farm 12.92% work in the shrimp-farm. The debt of the household is 34.51%, and the saving of money is low. Most of them (52.2%) have no teruse in land possession. The depletion of the natural resources and environment degradation can be identified as follows :

The destruction of the mangrove forest. The expansion of corn farms by deforestation of the coastal forest has been the greatest problem. The water quality. Water quality in the bay is being polluted both by the waste water from the city of Nasom District Sila District and Tad Gloi District ,be arid , subsidence of soil and an environment on agricultural chemicals . Environmental sanitation quality of the villages is low. The study showed that most people have no idea how to protect the environment or to revive the riches of the basin.

To maintain the richness of the basin the people should play a greater role as follows:

1. The mangrove wildlife sanctuary of Upper Pasak basin in Lom Khoa District of Phetchabun Province must be protected as well as the sustaining coastal forest.

2. Dig reservoirs of water.

3. Reject the destroying of the basin:Protect the basin from water pollution by : eradicate filth, sanitation district, waste water from the City of Nasom District Sila District and Tad Gloi District should be treated by building the treatment plants.

4. Eradicate filth and sanitation district.

5. Eradicate filth system : Conserve environment.

Key word : Upper Pasak Basin, Participation of Communities, Natural Resources and Environmental Conservation.