บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาความสำเร็จของการคุ้มครองผู้บริโภค 2. เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของการคุ้มครองผู้บริโภค 3. เพื่อเสนอตัวแบบที่มีประสิทธิภาพในการคุ้มครองผู้บริโภค

กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา คือ 1. องค์กรที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองผู้บริโภค จำนวน 23 องค์กร 2. บุคคลที่ได้รับความเสียหายจากการคุ้มครองผู้บริโภคในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล จำนวน 37 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยแบบสัมภาษณ์เชิงลึกและ 3. ผู้เข้าร่วมสัมมนาด้านการคุ้มครองผู้บริโภคในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล จำนวน 287 คน จากผู้เข้าร่วมสัมมนา 300 คน โดยใช้แบบสอบถาม ซึ่งกลุ่มตัวอย่างทั้ง 3 ได้มาโดยการสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ และการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน

ผลการวิจัยพบว่า

1. ความสำเร็จของการคุ้มครองผู้บริโภค ได้แก่ สมรรถนะขององค์การ กระบวนการในการคุ้มครองผู้บริโภค และพฤติกรรมการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของผู้บริโภค ตามลำดับ

2. ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จของการคุ้มครองผู้บริโภค ได้แก่ ความรู้และความเข้าใจของประชาชนเรื่องสิทธิของผู้บริโภค ความเข้มแข็งของพลังประชาชนและเครือข่ายการคุ้มครองผู้บริโภค กระบวนการในการป้องกันการแก้ปัญหาและการเยียวยาผู้บริโภค ตามลำดับ

จากการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ พบว่า ปัจจัยด้านความร่วมมือระหว่างองค์การภาครัฐ ภาคธุรกิจและ ภาคประชาสังคมในการคุ้มครองผู้บริโภค ปัจจัยด้านความรับผิดชอบของผู้ประกอบธุรกิจต่อประชาชนผู้บริโภคด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม สามารถพยากรณ์ปัจจัยวัดความสำเร็จของการคุ้มครองผู้บริโภคได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

จากการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน พบว่า ปัจจัยด้านความร่วมมือขององค์การภาครัฐที่เกี่ยวข้องมีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการรับรู้ข้อมูลข่าวสารของผู้บริโภคมากที่สุด r = .665

3. ตัวแบบที่มีประสิทธิภาพในการคุ้มครองผู้บริโภค ซึ่งได้รับการตรวจสอบและยืนยันโดยผู้เชี่ยวชาญด้านการคุ้มครองผู้บริโภค จำนวน 7 คน สรุปได้ว่า องค์การภาครัฐ องค์การภาคประชาสังคม และองค์การสื่อสารมวลชน ต้องร่วมมือกันเพื่อพัฒนากฎหมายการคุ้มครองผู้บริโภคเพื่อให้เกิดกระบวนการ การสนับสนุน และประสานงานของทุกภาคส่วน การควบคุมด้านสภาพแวดล้อม การสร้างกลไกทั้งองค์การภาครัฐและ ภาคประชาสังคม การพัฒนาความเข้มแข็งให้กับองค์การภาคประชาสังคมทั้งส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และ ส่วนท้องถิ่น การปรับปรุงแผนยุทธศาสตร์และดำเนินการตามแผน และการควบคุมด้านการโฆษณาชวนเชื่อ ที่จะนำไปสู่ความสำเร็จของการคุ้มครองผู้บริโภคของประเทศไทย

คำสำคัญ : ปัจจัย ความสำเร็จ การคุ้มครองผู้บริโภค

Abstract

The propose of this mixed - methodology research were : (1) to study the success of consumer protection; (2) to discover factors affecting the success of consumer protection; and (3) to propose an effective model for protecting consumers.

The research samples were : (1) executives from 23 private and public organizations concerning consumer protection selected with the purposive sampling method; (2) 37 consumers who received deficits from the consumers protection of Bangkok Metropolitan Region, selected with purposive sampling method; and (3) 287 participants who had attended the consumer protection seminars in Bangkok Metropolitan Region, chosen with the simple random sampling. The tools used for data collection were in-depth interview which was used to collect the data from the first and the second sample groups, and questionnaire which was used to collect the data from the third sample group. Descriptive statistics used for analysing data consisted of frequency distribution, percentage, mean, standard deviation, and Pearson Correlation analysis. For hypothesis testing, multiple regression analysis was accordingly employed.

The results of this research were as follows:

1. The success of consumer protection, ranging from the most to the least important factors, was the effectiveness of the consumer protection -related organizations, the consumer protection process, and the consumers' news consumption behaviors respectively.

2. Factors influencing the success of consumer protection, ranging from the most to the least important factors, were the cooperation from the related public sectors (X₄) and the consumer protection policy of the public sectors, as stated in the equation Z= 0.503X₄+ 0.215X₁ . Both factors could predict the success of consumer protection at the rate of 45.9.

3. The effective consumer protection variables examined and confirmed by the seven consumer protection experts consisted of a public sector, a private sector, civil organizations, and mass communication organizations, all of which had to work together to develop consumer protection laws leading to successful consumer protection in Thailand.

Keywords : Factors, Success, Consumer Protection