|
ธุดงควัตร: แนวทางพัฒนาศาสนทายาทในพระพุทธศาสนา |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | พระครูปลัด ทินกร อิสฺสโร (คงถาวร) |
| Title | ธุดงควัตร: แนวทางพัฒนาศาสนทายาทในพระพุทธศาสนา |
| Contributor | พระศรีวินยาภรณ์ |
| Publisher | คณะศาสนาและปรัชญา มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย |
| Publication Year | 2565 |
| Journal Title | วารสารปรัชญาปริทรรศน์ |
| Journal Vol. | 27 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 80-93 |
| Keyword | ธุดงควัตร, แนวทางพัฒนาศาสนทายาท, พระพุทธศาสนา |
| URL Website | https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phiv/index |
| Website title | https://so05.tci-thaijo.org/index.php/phiv/index |
| ISSN | ISSN : 1513-6620 (Print) ISSN : 2773-9643 (Online) |
| Abstract | การศึกษาวิจัยเรื่อง ธุดงควัตร : แนวทางพัฒนาศาสนทายาทในพระพุทธศาสนา มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาหลักธุดงควัตร 2) เพื่อศึกษาการพัฒนาศาสนทายาทในพระพุทธศาสนา 3) เพื่อบูรณาการพัฒนาศาสนทายาทในพระพุทธศาสนาด้วยหลักธุดงควัตร 4) เพื่อนำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับ "รูปแบบบูรณาการพัฒนาศาสนทายาทในพระพุทธศาสนาด้วยหลักธุดงควัตร" เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลเชิงเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและการสัมภาษณ์เชิงลึก (In- depth Interview) ผู้ทรงคุณวุฒิ 12 รูป/คน ผลการวิจัยพบว่าหลักธุดงควัตรในพระพุทธศาสนาที่มีมาในพระไตรปิฎกแค่เพียง 8 ข้อเท่านั้น ซึ่งมีใจความว่า ธุดงค์เป็นวัตรแต่ไม่เป็นศีล มี 8 ข้อ คือข้อ 1 ถึง 8 คือ 1)ปังสุกูลิกังคธุดงค์ (นุ่งห่มผ้าบังสุกุล) 2) เตจีวริกังคธุดงค์ (ทรงไตรจีวร) 3) ปิณฑปาติกังคธุดงค์ (เที่ยวบิณฑบาต) 4) สปทานจาริกังคธุดงค์ (เที่ยวบิณฑบาตตามลำดับ) 5) ขลุปัจฉาภัตติกังคธุดงค์ (การห้ามภัตเมื่อภายหลัง) 6) อารัญญิกังคธุดงค์ (การอยู่ป่า) 7) ยถาสันถติกังคธุดงค์ (การอยู่ในเสนาสนะอันท่านจัดให้) 8) เนสัชชิกังคธุดงค์ (การนั่ง) ต่อมามีการเพิ่มธุดงควัตรเข้ามาอีก 5 ข้อ คือข้อ 9 ถึง 13 ปัจจุบันนี้ ธุดงควัตรมี 13 ข้อ การพัฒนาศาสนทายาทในพระพุทธศาสนา พบว่า การปฏิบัติธุดงควัตรตามหลักพระพุทธศาสนาเพื่อขัดเกลากิเลส เป็นคนมักน้อย สันโดษ เลี้ยบง่าย เป็นต้น ศาสนทายาทปฏิบัติธุดงควัตรของพระมหาเถระ ในสังคมไทยที่ปรากฏเด่นชัดในหลักของการปฏิบัติธุดงควัตร ประกอบด้วย 1) หลวงปู่มั่น ภูริทตฺโต 2) หลวงปู่ดูลย์อตุโล 3) ท่านพ่อลี ธมฺมธโรและ 4) พระมหาบัว ?าณสมฺปนฺโน เป็นต้น ได้ถือปฏิบัติธุดงควัตรมาเป็นประจำไม่ลดละการปฏิบัติธุดงค์จึงเป็นการทวนกระแสเข้าสู่วิถีเดิมของการปฏิบัติ เนื่องจากอัครสาวกในพุทธกาลมี พระมหากัสสปะเถระ ได้ปฏิบัติตามคำสอนพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้วส่งผลให้บรรลุผลได้ตามต้องการ บูรณาการพัฒนาศาสนทายาทในพระพุทธศาสนาด้วยหลักธุดงควัตร พบว่า ธุดงค์ทั้ง 13 ข้อ ในแต่ละข้อสามารถปฏิบัติเคร่งครัดได้มากน้อยโดยแบ่งเป็นขั้นอุกฤษ์ ขั้นกลางและขั้นธรรมดา การปฏิบัติธุดงค์ย่อมเป็นผู้สันโดษในปัจจัย 4 ได้แก่ เครื่องนุ่งห่ม (จีวร) อาหาร (บิณฑบาต) ที่อยู่อาศัย (เสนาสนะ) และยารักษาโรค ซึ่งลักษณะดังกล่าวเป็นลักษณะของธุดงคกรรมฐานที่ชอบนิยมปฏิบัติธุดงค์ไปพร้อมกับการเจริญสมถกัมมัฏฐานและวิปัสสนากัมมัฏฐาน ดังนั้นธุดงควัตรเป็นวัตรปฏิบัติเพื่อพัฒนาศาสนทายาทให้เป็นผู้มักน้อย สันโดษ เลี้ยงง่ายอันจะทำให้เป็นผู้มีความสุขทั้งกายและใจในการดำเนินชีวิตในสังคม |
