|
การประเมินความยั่งยืนเชิงเปรียบเทียบระหว่างระบบสวนทุเรียนพื้นเมืองแบบวนเกษตรและสวนทุเรียนผสมเชิงพาณิชย์บริเวณพื้นที่ต้นน้ำ ตำบลบ้านด่านนาขาม จังหวัดอุตรดิตถ์ |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | จรัณธร บุญญานุภาพ |
| Title | การประเมินความยั่งยืนเชิงเปรียบเทียบระหว่างระบบสวนทุเรียนพื้นเมืองแบบวนเกษตรและสวนทุเรียนผสมเชิงพาณิชย์บริเวณพื้นที่ต้นน้ำ ตำบลบ้านด่านนาขาม จังหวัดอุตรดิตถ์ |
| Contributor | กัญจน์ชญา เม้าสิ้ง, ปฑมกร มูลทะสิทธิ์, ทยุต สุทำแปง |
| Publisher | Faculty of Informatics, Mahasarakham University |
| Publication Year | 2565 |
| Journal Title | Journal of Applied Informatics and Technology |
| Journal Vol. | 4 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 13-31 |
| Keyword | Native durian-based agroforestry system, commercial growing durian-based mixed orchard, Agricultural sustainability |
| URL Website | https://ph01.tci-thaijo.org/index.php/jait/index |
| Website title | Journal of Applied Informatics and Technology |
| ISSN | 2586-8136 |
| Abstract | ในปัจจุบันการใช้ทรัพยากรที่ดินบริเวณแหล่งต้นน้ําาของตําาบลบ้านด่านนาขาม อําาเภอเมือง จังหวัดอุตรดิตถ์ เกิดการเปลี่ยนแปลงจากสวนทุเรียนพื้นเมืองแบบวนเกษตรไปเป็นสวนทุเรียนผสมเชิงพาณิชย์ด้วยการใช้สารเคมีอย่างเข้มข้นในการผลิต ซึ่งเป็นสาเหตุให้เกิดความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อมและส่งผลต่อความยั่งยืนในการพัฒนาท้องถิ่น การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความยั่งยืนของระบบสวนทุเรียนพื้นเมืองแบบวนเกษตรเปรียบเทียบกับระบบสวนทุเรียนผสมเชิงพาณิชย์ ด้วยดัชนีความยั่งยืน 18 ดัชนี โดยจําาแนกตามมิติของการพัฒนาที่ยั่งยืนทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านเศรษฐกิจระดับครัวเรือน ด้านสังคมและวัฒนธรรม ด้านนโยบายในท้องถิ่น และด้านสิ่งแวดล้อม จากการสัมภาษณ์เชิงลึกเกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนและจากการวางแปลงศึกษาชนิดพรรณไม้และความอุดมสมบูรณ์ของดิน ผลการศึกษาพบว่า สวนทุเรียนพื้นเมืองแบบวนเกษตรมีจําานวนชนิดพันธุ์ของไม้ป่าขนาดใหญ่ จําานวนชนิดพันธุ์พืชที่ใช้ประโยชน์ได้ และปริมาณอินทรียวัตถุในดินมากกว่าสวนทุเรียนผสมเชิงพาณิชย์ (p<0.05) โดยภาพรวมระบบสวนทุเรียนพื้นเมืองแบบวนเกษตรมีความยั่งยืนในทุกมิติมากกว่าระบบสวนทุเรียนผสมเชิงพาณิชย์ โดยเฉพาะผลรวมความยั่งยืนในมิติด้านสังคมและวัฒนธรรม และมิติด้านสิ่งแวดล้อมมีสูงกว่าระบบสวนทุเรียนผสมเชิงพาณิชย์ อย่างมีนัยสําาคัญทางสถิติ (p=0.0016 และ p=0.031 ตามลําาดับ) องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถใช้ชุดข้อมูลความยั่งยืนของการผลิตทุเรียนทั้ง 2 ระบบ เพื่อจัดทําาแผนการใช้ทรัพยากรบริเวณแหล่งต้นน้ําาอย่างมีประสิทธิภาพ รวมถึงการเสริมสร้างความตระหนักแก่สาธารณะชนถึงผลกระทบของการเปลี่ยนวิถีเกษตรกรรมต่อการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน |
