|
นิกายปาศุปัตในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยุคประวัติศาสตร์ตอนต้น: ข้อสังเกตบางประการจากมุขลึงค์ |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | อธิพัฒน์ ไพบูลย์ |
| Title | นิกายปาศุปัตในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยุคประวัติศาสตร์ตอนต้น: ข้อสังเกตบางประการจากมุขลึงค์ |
| Publisher | คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร |
| Publication Year | 2569 |
| Journal Title | ดำรงวิชาการ |
| Journal Vol. | 25 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 31-58 |
| Keyword | ปาศุปตะ, มุขลึงค์, เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป |
| URL Website | https://so01.tci-thaijo.org/index.php/damrong |
| ISSN | 3027-6012 |
| Abstract | ไศวนิกายแบบปาศุปตะได้เข้ามามีบทบาทอย่างมากในช่วงต้นประวัติศาสตร์ (ก่อนพุทธศตวรรษที่ 15) ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป ทว่าหลักฐานทางประติมานวิทยาสำคัญ คือ รูปพระลากุลีศะ กลับมีจำนวนที่น้อยมาก ทั้งนี้ ในอินเดียได้มีการพบศิวลึงค์ประเภทหนึ่ง เรียกว่า “ศิวลึงค์รูปบุคคล” ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับขนบของนิกายนี้ ซึ่งอาจส่งอิทธิพลในเชิงรูปแบบให้กับมุขลึงค์ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วยเหตุนี้ ในส่วนแรกของข้อเขียนจะตรวจสอบหลักฐานเกี่ยวกับศิวลึงค์รูปบุคคลในอินเดีย ส่วนที่สองของบทความจะมุ่งศึกษาหลักฐานจารึกและหลักฐานทางโบราณคดีที่เกี่ยวข้องกับนิกายปาศุปตะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทวีป ก่อนตรวจสอบข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับอิทธิพลของนิกายปาศุปตะอันมีผลต่อคติการสร้างมุขลึงค์ ซึ่งอาจสรุปผลได้ว่า มุขลึงค์เป็นตัวแทนเชิงรูปธรรมของแนวคิดการรวมเป็นหนึ่งกับพระศิวะ และชนชั้นนำในขณะนั้นได้พึ่งพานักบวชนิกายปาศุปตะในเชิงพิธีกรรมเพื่อสร้างเสริมบุคลิกให้ใกล้เคียงเทพเจ้าผ่านการสถาปนามุขลึงค์ขึ้นอันมีต้นแบบมาจาก “ศิวลึงค์รูปบุคคล” ในอินเดีย |
