|
การพัฒนาสเปรย์สารธรรมชาติอัดก๊าซกำจัดยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์ และสารฟิโพรนิลระดับพันธุกรรมในพื้นที่เสี่ยงโรคไข้เลือดออกในประเทศไทย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | จักรวาล ชมภูศรี |
| Title | การพัฒนาสเปรย์สารธรรมชาติอัดก๊าซกำจัดยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์ และสารฟิโพรนิลระดับพันธุกรรมในพื้นที่เสี่ยงโรคไข้เลือดออกในประเทศไทย |
| Contributor | ชญาดา ขำสวัสดิ์, จริยา ครุธบุตร์, ธัณญภักษณ์ มากรื่น, อาชวินทร์ โรจนวิวัฒน์ |
| Publisher | กองนวัตกรรมและวิจัย กรมควบคุมโรค |
| Publication Year | 2567 |
| Journal Title | วารสารควบคุมโรค |
| Journal Vol. | 50 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 98-110 |
| Keyword | สเปรย์สารธรรมชาติอัดก๊าซ, ยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์และสารฟิโพรนิลระดับพันธุกรรม, การกลายพันธุ์ของยีน, ยีน para, ยีน Rdl |
| URL Website | https://www.tci-thaijo.org/index.php/DCJ |
| Website title | เว็บไซต์วารสารควบคุมโรค |
| ISSN | 2651-1649 |
| Abstract | งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสเปรย์สารธรรมชาติอัดก๊าซในการกำจัดยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์และสารฟิโพรนิลระดับพันธุกรรมในพื้นที่เสี่ยงโรคไข้เลือดออกในประเทศไทย ได้พัฒนาสเปรย์อัดก๊าซที่มีสารออกฤทธิ์เป็นสารธรรมชาติ 5 ชนิด ประกอบด้วย citral, citronellal, citronellol, geraniol และ linalool ที่ความเข้มข้นร้อยละ 8.00, 0.41, 0.52, 0.61 และ 0.75 ตามลำดับ ประเมินผลของสเปรย์สารธรรมชาติอัดก๊าซในการกำจัดยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์และสารฟิโพรนิลในตู้ทดสอบ และยุงลายบ้านในภาคสนาม 6 จังหวัด คือ กาญจนบุรี จันทบุรี ชุมพร พิษณุโลก นครปฐม และนครราชสีมา จากนั้นตรวจการกลายพันธุ์ของยีน para และยีน Rdl ในยุงลายบ้านที่ตายในภาคสนาม ด้วยวิธี PCR และตรวจหาลำดับนิวคลีโอไทด์ จากการศึกษาพบว่าสเปรย์สารธรรมชาติอัดก๊าซให้อัตราตายของยุงลายบ้านในตู้ทดสอบและภาคสนาม ร้อยละ 100 โดยตรวจพบการกลายพันธุ์ของยีน para ที่ตำแหน่งกรดอะมิโน 989 (S989P) และ 1016 (V1016G) ในยุงลายบ้านที่ตายในภาคสนาม 6 จังหวัด โดยมีความถี่การกลายพันธุ์ที่ 0.23-0.40 และ 0.30-0.47 ตามลำดับ นอกจากนี้ ยังพบการกลายพันธุ์ของยีน Rdl ที่ตำแหน่งกรดอะมิโน 302 (A302S) ในยุงลายบ้านที่ตายในภาคสนามจังหวัดกาญจนบุรี และจังหวัดนครปฐม โดยมีความถี่การกลายพันธุ์ที่ 0.13 และ 0.20 ตามลำดับ สรุปได้ว่าสเปรย์สารธรรมชาติอัดก๊าซมีประสิทธิผลในการกำจัดยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์และสารฟิโพรนิลระดับพันธุกรรมในพื้นที่เสี่ยงโรคไข้เลือดออกในประเทศไทย โดยสเปรย์สารธรรมชาติอัดก๊าซนี้ สามารถนำไปพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์กำจัดยุงทางเลือกแทนการใช้ผลิตภัณฑ์เคมีกำจัดยุงเพื่อป้องกันโรคที่นำโดยยุงลายบ้าน |
