|
ภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนดั้งเดิม กรณีศึกษาชุมชนคลองแควอ้อม จังหวัดสมุทรสงคราม |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ชนิธิกาญจน์ จีนใจตรง |
| Title | ภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนดั้งเดิม กรณีศึกษาชุมชนคลองแควอ้อม จังหวัดสมุทรสงคราม |
| Contributor | กฤตพร ห้าวเจริญ |
| Publisher | คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2563 |
| Journal Title | วารสาร สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างวินิจฉัย (Built Environment Inquiry BEI) |
| Journal Vol. | 19 |
| Journal No. | 3 |
| Page no. | 1-22 |
| Keyword | ภูมิทัศน์วัฒนธรรม, เอกลักษณ์, องค์ประกอบของภูมิทัศน์วัฒนธรรม, ชุมชนปากพะยูน |
| URL Website | https://www.tci-thaijo.org/index.php/arch-kku |
| Website title | Built Environment Inquiry Journal Faculty of Architecture Khon Kaen University, Thailand |
| ISSN | 2651-1185 |
| Abstract | บทความนี้เป็นการศึกษาภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนดั้งเดิม กรณีศึกษาชุมชนคลองแควอ้อม จังหวัดสมุทรสงคราม ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณลักษณะเฉพาะทางกายภาพ ลักษณะทางสังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจที่มีผลต่อภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชน และสรุปบริบททางภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนคลองแควอ้อมในจังหวัดสมุทรสงครามที่สะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชนดั้งเดิมจังหวัดสมุทรสงคราม โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพที่จากการศึกษาประวัติศาสตร์ของการตั้งถิ่นฐานริมคลองแควอ้อม และวิเคราะห์ประเด็นที่เกี่ยวกับคุณลักษณะเฉพาะทางกายภาพ สังคม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจของชุมชนคลองแควอ้อม จังหวัดสมุทรสงคราม เพื่อนำไปสู่บทสรุปของบริบททางภูมิทัศน์วัฒนธรรมอันสะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชนดั้งเดิมในจังหวัดสมุทรสงคราม จากการวิเคราะห์องค์ประกอบพื้นฐานของชุมชนดั้งเดิมที่มีความเกี่ยวเนื่องกัน อันเป็นตัวแปรสำคัญที่ได้จากแนวคิด พบว่า (1) ลักษณะทางภูมิศาสตร์และระบบนิเวศ ของชุมชนดั้งเดิมคลองแควอ้อม จังหวัดสมุทรสงคราม เป็นพื้นที่ในเขตระบบนิเวศน้ำกร่อยอันเป็นรอยต่อของระบบนิเวศที่มีความเปราะบางและมีความเฉพาะตัวสูง ประกอบกับระบบน้ำและลมที่ได้รับอิทธิพลจากระบบนิเวศชายฝั่งทะเลก่อให้เกิดระบบน้ำขึ้น-น้ำลง และมีความหลากหลายทางชีวภาพทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จนก่อให้เกิด (2) รูปแบบการตั้งถิ่นฐาน บริเวณริมน้ำสองฝั่งคลองแควอ้อมแบบแนวยาวตามแนวเส้นทางคมนาคม (Linear settlement) ในรูปแบบของการอยู่อาศัย และการขยายที่ดินทำกินนอนเพื่อดูแลพื้นที่เกษตรกรรมของตนกลายเป็นชุมชนริมน้ำบริบทสวนแบบยกร่องสูง อันสะท้อนการจัดการรูปแบบของพื้นที่เพื่อการอยู่รอดของมนุษย์และยกระดับความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นตามลำดับการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ (3) ระบบกิจกรรม ถือเป็นสิ่งที่ถูกถ่ายทอดโดยตรงมาจากวิถีชีวิตและภูมิหลังทางวัฒนธรรม และจะไม่สามารถเกิดขึ้นได้หากปราศจากพื้นที่ที่ใช้ทำกิจกรรมและเวลา โดยรูปแบบของการใช้พื้นที่เกษตรกรรมสวนแบบยกร่องสูงทำให้เกิดกิจกรรมเชิงธุรกิจและกิจกรรมทางสังคม ซึ่งเป็นสิ่งที่ซ่อนอยู่ในวิถีชีวิตและพฤติกรรมของแต่ละบุคคล ครอบครัว และสังคมที่มีการกระทำสืบต่อกันมา รวมถึงสื่อให้เข้าใจถึงระบบสังคมของการอยู่ร่วมกันและการพึ่งพากัน และองค์ประกอบสุดท้าย คือ (4) วัฒนธรรม เป็นสิ่งที่ส่งผลต่อความคิดความเชื่อของมนุษย์ที่มีต่อสภาพแวดล้อม สภาพภูมิศาสตร์ ลักษณะทางเศรษฐกิจ ลักษณะทางสังคมและอื่นๆ อันก่อให้เกิดเป็นโลกทัศน์ที่มนุษย์สามารถตีออกมาเป็นคุณค่า แล้วเลือกคุณค่านั้นมาเป็นค่านิยมในการประพฤติปฏิบัติและดำเนินชีวิตในสังคมเรียกว่า "วัฒนธรรมชาวสวน" จากเงื่อนไขดังกล่าวทำให้ชุมชนคลองแควอ้อมเป็นชุมชนดั้งเดิมที่มีบริบททางภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนริมน้ำในเขตระบบนิเวศน้ำกร่อยที่มีกลุ่มวัฒนธรรมชาวสวนเป็นตัวแทน มีพื้นที่ระบบนิเวศน้ำกร่อยเป็นสื่อกลาง และมีภูมิทัศน์วัฒนธรรมเป็นผลลัพธ์ที่ส่งผลสะท้อนถึงอัตลักษณ์ของชุมชนดั้งเดิม จังหวัดสมุทรสงคราม |
