|
ประสบการณ์อาการกับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง: อิทธิพลส่งผ่านของกลวิธีการจัดการอาการ |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ประสบการณ์อาการกับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง: อิทธิพลส่งผ่านของกลวิธีการจัดการอาการ |
| Creator | พัชรพล คำงาม |
| Contributor | บุณฑริกา ชาตรีวัฒนกุล, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2569 |
| Keyword | โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง, ประสบการณ์อาการ, กลวิธีการจัดการอาการ, คุณภาพชีวิต, COPD, Symptom experience, Symptom management strategies, Quality of life |
| Abstract | การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และ 2) เพื่อศึกษาอิทธิพลของอาการหายใจลำบาก อาการวิตกกังวล อาการซึมเศร้า ต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โดยมีกลวิธีการจัดการอาการเป็นตัวแปรส่งผ่าน ในเขตสุขภาพที่ 1 ประเทศไทย กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และยืนยันการวินิจฉัยโดยการตรวจสไปโรเมตรีย์ที่มาติดตามการรักษา ณ คลินิกโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ในโรงพยาบาลสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวง กระทรวงสาธารณสุข ในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 1 เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวมรวบข้อมูลประกอบด้วย 1) แบบประเมินภาวะสมองเสื่อม Mini-Cog ฉบับภาษาไทย 2) แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล 3) แบบประเมินอาการหายใจลำบาก 4) แบบประเมินอาการวิตกกังวล และซึมเศร้า 5) แบบประเมินการจัดการกับอาการหายใจลำบาก วิตกกังวล และซึมเศร้าในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง และ 6) แบบประเมินคุณภาพชีวิตสำหรับผู้ป่วยโรคถุงลมโป่งพองและหลอดลมอักเสบเรื้อรัง วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistics) วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้สถิติสถิติสหสัมพันธ์ของเพียร์สัน (Pearson Product-Moment Correlation) และวิเคราะห์ตัวแปรส่งผ่านโดยใช้สถิติการวิเคราะห์ถดถอยแบบลำดับชั้น (Hierarchical linear regression) ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 60 มีอายุเฉลี่ยเท่ากับ 68.17 ปี (SD = 9.94) มีประวัติการสูบบุหรี่และปัจจัยเสี่ยง พบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ไม่เคยสูบบุหรี่แต่มีประวัติอาศัยอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่มีผู้สูบบุหรี่ ร้อยละ 66.10 ส่วนใหญ่ได้รับการวินิจฉัยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังมาแล้วน้อยกว่า 5 ปี ร้อยละ 66.95 ปัจจัยเสี่ยงที่กระตุ้นให้เกิดอาการกำเริบเฉียบพลันมากที่สุดคือ ฝุ่นละออง ร้อยละ 61.70 ด้านระดับความรุนแรงของโรคพบว่าครึ่งหนึ่งของผู้ป่วยจัดอยู่ในกลุ่ม GOLD 1 คิดเป็นร้อยละ 50.91 โดยพบประสบการณ์อาการหายใจลำบากภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง (M = 14.06, SD = 9.89) อาการวิตกกังวลและอาการซึมเศร้ารายข้อ เมื่อประเมินในภาพรวมตามเกณฑ์มาตรฐาน พบว่ากลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยความวิตกกังวลในภาพรวม (M = 1.55, SD = 1.89) และคะแนนเฉลี่ยความซึมเศร้าในภาพรวม (M = 3.28, SD = 0.43) ซึ่งทั้งสองอาการจัดอยู่ในระดับปกติ ทั้งยังพบว่าประสิทธิภาพของกลวิธีการจัดการอาการทุกด้าน (M = 3.38, SD = 0.43) และคุณภาพชีวิตในภาพรวม (M = 33.32, SD = 22.25) จัดอยู่ในระดับดี พบว่ามีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ดังนี้ อาการหายใจลำบากมีความสัมพันธ์ทางบวกกับคุณภาพชีวิต (r = .179, p < .05) อาการวิตกกังวลมีความสัมพันธ์ทางบวกกับคุณภาพชีวิต (r = .249, p < .001) อาการซึมเศร้ามีความสัมพันธ์ทางบวกกับคุณภาพชีวิต (r = .203, p < .05) กลวิธีการจัดการอาการมีความสัมพันธ์ทางลบกับคุณภาพชีวิต (r = -.183, p < .05) และเมื่อเปรียบเทียบค่าสัมประสิทธิ์ถดถอยมาตรฐาน (Beta) พบอิทธิพลของอาการหายใจลำบากเพิ่มขึ้นจาก .246 เป็น .270 และอิทธิพลของอาการวิตกกังวลลดลงจาก .232 เป็น .215 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ .05 แต่พบว่าอาการซึมเศร้าลดลงจาก .134 เป็น .114 อย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติที่ .05 จึงจะเห็นได้ว่ากลวิธีการจัดการอาการเป็นตัวแปรส่งผ่านบางส่วน (Partial Mediator) ของอาการวิตกกังวลที่มีต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง พร้อมทั้งเป็นตัวแปรข่ม (Suppressor) ที่ทำให้อาการหายใจลำบากมีอิทธิพลการทำนายคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังสูงขึ้น ผลการศึกษาที่ได้สามารถใช้เป็นแนวทางในการประเมิน วางแผนการพยาบาลและปฏิบัติการพยาบาลครอบคลุมอาการที่สำคัญ รวมทั้งพัฒนาแนวปฏิบัติทางการพยาบาล และโปรแกรมในการจัดการกับอาการในผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง |