|
ปัญหาเกี่ยวกับสิทธิของผู้บริโภคในกรณีสินค้ามีความชำรุดบกพร่อง |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Title | ปัญหาเกี่ยวกับสิทธิของผู้บริโภคในกรณีสินค้ามีความชำรุดบกพร่อง |
| Creator | กษิตินาถ บุญพันธ์ |
| Contributor | พินัย ณ นคร, ที่ปรึกษา |
| Publisher | มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| Publication Year | 2568 |
| Keyword | เลมอนลอว์, สินค้าชำรุดบกพร่อง, ความรับผิดของผู้ประกอบธุรกิจ, การคุ้มครองผู้บริโภค, Lemon law, Defective products, Business operator liability, Consumer protection |
| Abstract | วิทยานิพนธ์ฉบับมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัญหาเกี่ยวกับสิทธิของผู้บริโภคในกรณีสินค้ามีความชำรุดบกพร่อง โดยพิจารณาทั้งในมิติของกฎหมายไทยและกฎหมายต่างประเทศ รวมทั้งข้อเสนอเชิงนโยบายทางกฎหมายเพื่อยกระดับมาตรการคุ้มครองผู้บริโภค กฎหมายไทยในปัจจุบัน เช่น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 472 – 474 พระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 และพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 แม้จะมีบทบัญญัติว่าด้วยความรับผิดกรณีความชำรุดบกพร่องของสินค้า แต่ยังมีข้อจำกัดในด้านความชัดเจนของคำนิยาม มาตรการเยียวยา และกระบวนการบังคับใช้ ซึ่งก่อให้เกิดความไม่แน่นอนในการตีความและไม่อาจคุ้มครองผู้บริโภคได้อย่างมีประสิทธิภาพ การศึกษากฎหมายต่างประเทศ ได้แก่ กฎหมายของสหรัฐอเมริกา (Magnuson-Moss Warranty Act และ California Lemon Law), ฝรั่งเศส (Code Civil และ Code de la Consommation) ญี่ปุ่น (Product Liability Act, No. 85, 1994) สิงคโปร์ (Sale of Goods Act, UCTA และ Lemon Law) รวมทั้งอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยสัญญาซื้อขายสินค้าระหว่างประเทศ (CISG) พบว่า ระบบกฎหมายเหล่านี้ได้พัฒนากรอบความรับผิดของผู้ประกอบธุรกิจในลักษณะความรับผิดโดยไม่ต้องพิสูจน์ความผิด (Strict Liability) หรือมีบทสันนิษฐานเพื่อบรรเทาภาระการพิสูจน์ของผู้บริโภค อีกทั้งยังบัญญัติสิทธิในการเยียวยาอย่างหลากหลาย เช่น การซ่อมแซม การเปลี่ยนสินค้า การลดราคา การเลิกสัญญา และการเรียกค่าเสียหาย ซึ่งช่วยสร้างสมดุลระหว่างสิทธิของผู้บริโภคและความเป็นธรรมต่อผู้ประกอบธุรกิจ จากการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบ ผู้เขียนเสนอให้ประเทศไทยมีกฎหมายเฉพาะว่าด้วย “ความรับผิดต่อสินค้าชำรุดบกพร่อง” เพื่อแยกความแตกต่างจากบทบัญญัติทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ โดยควรกำหนด (1) คำนิยามที่ชัดเจนของคำว่า “สินค้าชำรุดบกพร่อง” และ “ผู้ประกอบธุรกิจ” (2) สิทธิและมาตรการเยียวยาของผู้บริโภคที่เป็นลำดับขั้นตอน เช่น ซ่อม–เปลี่ยน–ลดราคา–เลิกสัญญา (3) บทสันนิษฐานความชำรุดบกพร่องภายในระยะเวลาอันสมควรเพื่อลดภาระการพิสูจน์ (4) กำหนดอายุความฟ้องร้องให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล และ (5) กลไกการบังคับใช้ที่เอื้อต่อผู้บริโภค เช่น การฟ้องคดีแบบกลุ่ม (Class Action) ทั้งนี้เพื่อให้กฎหมายไทยสามารถรองรับปัญหาความซับซ้อนของสินค้าในยุคเทคโนโลยีและสร้างหลักประกันที่เป็นธรรมให้แก่ผู้บริโภค |
