|
แนวทางการจัดการทุนชุมชนที่สอดคล้องตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ตําบลบึงชําอ้อ อําเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | นิรินธนา บุษปฤกษ์ |
| Title | แนวทางการจัดการทุนชุมชนที่สอดคล้องตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ตําบลบึงชําอ้อ อําเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี |
| Contributor | ภัทรภร พุฒพันธ์ |
| Publisher | สถาบันการจัดการปัญญาภิวัฒน์ |
| Publication Year | 2565 |
| Journal Title | วารสารปัญญาภิวัฒน์ |
| Journal Vol. | 14 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 158-171 |
| Keyword | การจัดการทุนชุมชน, ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี, บริบทชุมชน, ความสามารถในการแข่งขัน |
| URL Website | https://www.tci-thaijo.org/ |
| Website title | ThaiJO |
| ISSN | 2651-1088 |
| Abstract | งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทชุมชน 2) วิเคราะห์ทุนชุมชน 3) วิเคราะห์ความสามารถในการแข่งขันของชุมชน และ 4) นําเสนอแนวทางการจัดการทุนชุมชนที่สอดคล้องตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ของประเทศไทย วิธีดําเนินการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้กระบวนการวิจัยแบบมีส่วนร่วมของชุมชนเป็นพื้นฐาน ทําาการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก สนทนากลุ่ม และศึกษาจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง พื้นที่ในการศึกษาคือ ตําาบลบึงชําอ้อ อําาเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี จําานวน 12 หมู่บ้าน กําาหนดกลุ่มผู้ให้ข้อมูลด้วยวิธีเจาะจงคือ กํานันตําบลบึงชําอ้อ ผู้ใหญ่บ้านและคณะกรรมการหมู่บ้าน หมู่ 1 ถึง หมู่ 12 นายกองค์การบริหารส่วนตําบลบึงชําอ้อ นักพัฒนาชุมชนในพื้นที่ศึกษา เกษตรอําเภอ และปราชญ์ชาวบ้าน ซึ่งมีประสบการณ์ไม่ต่ำกว่า 5 ปี รวม 43 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสัมภาษณ์ แบบสํารวจ ประเด็นการสนทนากลุ่ม และเทปบันทึกเสียง คณะผู้วิจัยใช้กระบวนการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า การวิเคราะห์ข้อมูลโดยการตีความ ตามทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับทุนชุมชน และการวิเคราะห์ความสามารถในการแข่งขันที่สําคัญ ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนดั้งเดิมเป็นคนเชื้อสายมอญอพยพมาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่ พ.ศ. 2202 จนปัจจุบัน พื้นที่อยู่ในเขตปกครองของอําเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี ประกอบด้วย 12 หมู่บ้าน ภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่ม สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไปเป็นแบบร้อนชื้นภาคกลาง ด้านประชากรศาสตร์ (พ.ศ. 2562) ชุมชนประกอบด้วย 2,549 ครัวเรือน จํานวนประชากรทั้งสิ้น 9,134 คน แบ่งเป็นชาย 4,523 คน และหญิง 4,611 คน ด้านโครงสร้างพื้นฐาน มีถนนทางหลวงชนบท หมายเลข ปท.4001 และหมายเลข 3045 มีถนนสายรองใช้เชื่อมต่อระหว่างหมู่บ้าน ด้านเศรษฐกิจพบว่า ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไป เกษตรกร และอื่น ๆ ตามลําดับ ด้านสังคมมีการรวมกลุ่มกันในลักษณะกลุ่มอาชีพ กลุ่มวิสาหกิจชุมชน และกองทุนสวัสดิการทางสังคม ประเพณีสําคัญคือ แห่เทียนเข้าพรรษา ลอยกระทง และสงกรานต์ 2) ผลการวิเคราะห์ทุนชุมชน จําแนกรายด้านพบว่า ทุนมนุษย์ของชุมชนประกอบด้วย ปราชญ์ชาวบ้านหัตถกรรมไม้ไผ่ สมุนไพร หมอดินอาสา และผู้นําชุมชนที่เป็นต้นแบบการจัดการน้ำในการทําร่องสวนเป็นแก้มลิงการเกษตร ทุนทางสังคมของชุมชนคือ การมีกลุ่มอาชีพ วิสาหกิจชุมชน กลุ่มออมทรัพย์ กองทุนหมู่บ้าน กองทุนแม่ของแผ่นดิน กองทุนหลักประกันสุขภาพ และกลุ่มฌาปนกิจสงเคราะห์ ทุนทางวัฒนธรรมที่สัมผัสได้ ประกอบด้วย ปูชนียสถาน 3 แห่ง คือ วัดสุขปุณฑริการาม หรือวัดชําอ้อ วัดศรีคัคณางค์ หรือวัดหัวช้าง วัดสอนดีศรีเจริญ และปูชนียวัตถุสําคัญ คือ พระพุทธชินราชจําลองและพระศรีอริยเมตไตรย์ (วัดสุขปุณฑริการาม) หลวงพ่อแดง (วัดศรีคัคณางค์) และพระพุทธรูปปางมารวิชัยและพระศรีอริยเมตไตรย์ (วัดสอนดีศรีเจริญ) ทุนทางวัฒนธรรมที่สัมผัสไม่ได้ คือ วัฒนธรรมการแต่งกายของชาวมอญ วัฒนธรรมด้านอาหาร ประเพณีเปิงสงกรานต์ข้าวแช่ ประเพณีการเล่นสะบ้าในวันสงกรานต์และประเพณีการจุดลูกหนูในการเผาศพที่เมรุ 3) การวิเคราะห์ความสามารถในการแข่งขันที่สําคัญของชุมชนบึงชําอ้อพบว่า ปัจจัยสภาพแวดล้อมภายในที่ชุมชนมีความได้เปรียบในการแข่งขันคือ ด้านปัจจัยการผลิต ประกอบด้วยทุนมนุษย์ ทุนทางสังคม และทุนทางวัฒนธรรม ขณะที่ปัจจัยสภาพแวดล้อมภายนอกเชิงบวกคือ ด้านอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องและสนับสนุนการทําเกษตร และ 4) แนวทางการจัดการทุนชุมชนที่สอดคล้อง ตามยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปีนั้นพบว่า ในการจัดการควรเริ่มจากการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ของชุมชน เมื่อทรัพยากรมนุษย์มีทักษะและความสามารถเพิ่มมากขึ้น ก็จะนําไปสู่การมีทุนทางสังคมที่มีศักยภาพ สามารถจัดการทุนทางวัฒนธรรมในท้องถิ่น โดยมุ่งเน้นการเพิ่มมูลค่าไปจนถึงการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจแก่ชุมชนจนสามารถพึ่งพาตนเองได้ รองรับการพัฒนาประเทศไทยไปสู่ความมั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน ทั้งนี้การเป็นชุมชนเข้มแข็งเป็นปัจจัยสําคัญในการสนับสนุนให้การดําเนินนโยบายพัฒนาประเทศของรัฐมีประสิทธิภาพและเกิดผลสัมฤทธิ์ตามเป้าหมายของยุทธศาสตร์ชาติต่อไป |
