บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อวัดระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์และเพื่อหาแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุในอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ ผู้สูงอายุที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไป ที่อาศัยอยู่ในเขตอำเภอลับแลจังหวัดอุตรดิตถ์ จำนวน 377 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้วิธีการของ ยามาเน่ (Yamana) และใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบเป็นระบบ และผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 12 คน โดยเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสอบถามและแบบประเด็นการสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณาได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ระดับคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ ในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณาเป็นรายด้าน ด้านจิตใจมีค่าเฉลี่ยสูงสุด รองลงมาคือ ด้านสิ่งแวดล้อม และด้านร่างกาย แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ พบว่า ด้านร่างกาย ควรส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีความรู้เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพของตนเองและส่งเสริมการออกกำลังกาย ปลุกจิตสำนึกให้คนในครอบครัวบุตรหลาน มีความกตัญญูเอาใจใส่ ให้ความรักความอบอุ่นแก่ผู้สูงอายุ มีรถรับส่งผู้สูงอายุที่เดินทางไปสถานพยาบาล และมีอาสาสมัครคอยดูแลและตรวจเยี่ยมบ้านและรับฟังปัญหา ด้านจิตใจ ควรส่งเสริมให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลผู้สูงอายุ ควรสนับสนุนให้ผู้สูงอายุได้มีบทบาทในการถ่ายทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นแก่เด็กและเยาวชน ควรจัดกิจกรรมแสดงความรักความกตัญญูแก่ผู้สูงอายุ เช่น รดน้ำดำหัวผู้สูงอายุ กิจกรรมนันทนาการร่วมกันโดยมีสมาชิกหลายวัย มีวัยเด็ก ผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ จัดกิจกรรมมีการแสดงธรรมเทศนา และจัดให้มีการทัศนศึกษา ด้านความสัมพันธ์ทางสังคม ควรจัดให้มีการทำกิจกรรมร่วมกัน เดือนละ 1 ครั้ง เช่น มีการพบปะพูดคุยกัน เล่าปัญหาให้กันฟัง ช่วยกันหาทางแก้ไขปัญหา ส่งเสริมกิจกรรมชมรมผู้สูงอายุให้มีความเข้มแข็งและมีประสิทธิภาพในการบริหารชมรม และด้านสิ่งแวดล้อม ควรจัดทำโครงการชุมชนน่าอยู่ เช่น การประกวดหมู่บ้าน การส่งเสริมชุมชนบริหารจัดการขยะโดยทำปุ๋ยชีวภาพและปลูกพืชปลอดสารเคมี ปรับปรุงสวนสาธารณะควรมีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงอายุ เช่น ในห้องน้ำสาธารณะให้มีราวจับ

คำสำคัญ : แนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิต ผู้สูงอายุ

Abstract

The purposes of this research were to: measure the life quality level of the elderly, and set up guidelines for their life quality development. The subject were 377 elderly living in Lablae District in Uttaradit Province. The sample size was determined using Yamane methodology and systematic sampling. The 12 informants were selected using purposive sampling . The research tools were a questionnaire and focus group discussion. The data were analyzed using descriptive statistics including percentage, mean, standard deviation, and content analysis. The findings were as follows : The life quality level of the elderly in Lablae District, Uttaradit as a whole was at

moderate level in which the mental conditions was ranked at the highest level, the second was environmental andphysical conditions consecutively. Guidelines set up were concluded as in: Physical domain was associated

with promoting the elderly to take care of themselves, supporting exercises, and raising caring awareness of family members, treating them with gratitude and respect, offering convenient transportation to a health center, providing volunteers to take care, visit them and recognize their problems. Mental domain was related to promoting the community to take part in taking care of the elderly, supporting them to transmit local wisdom to young generation, activities expressing love and gratitude, funny activities with citizens of all ages, supporting Buddhist activities, and arranging field trips for them. Social interaction related to doing activities together at least once a month, for example, group talking about problems and way to solve problems, empowering the club of the elderly activities, and strengthening the effectiveness of the club administration.Environmental domain was comprised of having livable community projects such as a village competition, waste elimination, bio-fertilizer, chemical-free plants, community park, fitness center, elderly facilities such as safe toilets.