บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัญหาของดำเนินกิจกรรมการประกอบอาชีพของเกษตรกรรายย่อยในตำบลสลกบาตร และ 2) สร้างและทดลองยุทธศาสตร์การพัฒนาการพึ่งตนเองของเกษตรกรรายย่อยในตำบลสลกบาตร โดยเป็นการวิจัยและพัฒนาที่ใช้วิธีวิจัยผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพ และ การวิจัยเชิงปริมาณ ประชากรในการวิจัยคือ เกษตรกรรายย่อยตำบลสลกบาตร จำนวน 788 ครัวเรือน กลุ่มตัวอย่าง จำนวน 38 คน คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง สำหรับการเก็บข้อมูลใช้เครื่องมือทั้งแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ โดยใช้วิธีการประชุมกลุ่มและการระดมสมอง และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ t-test แบบ Dependent เพื่อทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยก่อนและหลังการทดลอง

ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้

1. สภาพปัญหาของเกษตรกรรายย่อยในตำบลสลกบาตรมีปัญหาความเดือดร้อน คือ มีรายได้ไม่เพียงพอต่อการดำรงชีพ โดยเกิดจากสาเหตุหลายประการ ได้แก่ การใช้พื้นที่ไม่เกิดประโยชน์สูงสุด ไม่มีการนำความรู้ใหม่มาใช้ ขาดแรงงานและเงินทุน และ ค่าใช้ในครัวเรือนและต้นทุนการผลิตสูง

2. ยุทธศาสตร์การพัฒนาการพึ่งตนเองของเกษตรกรรายย่อย ประกอบด้วย 3 หน่วยระบบทำงาน คือ 1) การพัฒนาตนเอง 2) การดำเนินกิจกรรมตามหลักเศรษฐกิจพอเพียงเชิงระบบ และ 3) การรวมกลุ่มและการสร้างเครือข่ายเกษตรกรรายย่อย และ เมื่อนำไปทดลองใช้พบว่า เกษตรกรรายย่อยมีการพัฒนาตนเองหลังการปฏิบัติตามยุทธศาสตร์มากกว่าก่อนการปฏิบัติตามยุทธศาสตร์การอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05

คำสำคัญ: ยุทธศาสตร์การพัฒนา, การพึ่งตนเอง, เกษตรกรรายย่อย

Abstract

The purposes of this study were I) to study and analyze the problems of small-landed farmers at Slogbat district, and II) to create and trail a strategy to develop self-reliance of small-landed farmers in Slogbat district. This research was a mixed-method research using combination of qualitative and quantitative research methodology. The population in this study was 788 small-landed farmers in Slogbat district. A sample group was selected from the 38 small-landed farmers in Slogbat district. Data collection instruments were questionnaires and interviews that were completed in focus group discussions and brainstorming process. The data were analyzed using t-test Dependent of the average difference before and after the experiment.

The results are summarized below.

1) The problems of small-landed farmers in the district have suffered. Farmer's income is not sufficient to make a living that was caused by several factors including the non-space optimization, lack of new knowledge, labor and capital, and high production and household costs.

2) The strategic development of self-reliance for small-landed farmers comprises three work systems: 1) self-development 2) the activities of small farmers follow by sufficient economic systems, and 3) the integration and creation network of small farmers. The small farmers were after the strategy has been found that the skilled knowledge workers were rather than before the implementation of the strategy that was statistically significant at the 0.05 level.