|
อสม. กับการแสดงบทบาท “ผู้ปฏิบัติการทางวัฒนธรรม” ในการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพผ่านเครือข่ายทางสังคมของชุมชนพหุวัฒนธรรมในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ปุณณฑรีย์ เจียวิริยบุญญา |
| Title | อสม. กับการแสดงบทบาท “ผู้ปฏิบัติการทางวัฒนธรรม” ในการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพผ่านเครือข่ายทางสังคมของชุมชนพหุวัฒนธรรมในช่วงการแพร่ระบาดของโควิด-19 |
| Contributor | วีระศักดิ์ จุลดาลัย, รุ้งลาวัลย์ เอี่ยมกุศลกิจ, พณิฐา ยงพิทยาพงศ์ |
| Publisher | งานวารสาร มหาวิทยาลัยนครพนม |
| Publication Year | 2566 |
| Journal Title | วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม |
| Journal Vol. | 13 |
| Journal No. | 2 |
| Page no. | 337-358 |
| Keyword | อสม., ผู้ปฏิบัติการทางวัฒนธรรม, ชุมชนพหุวัฒนธรรม, โควิด-19, นครพนม |
| URL Website | https://so03.tci-thaijo.org/index.php/npuj |
| Website title | เว็บไซต์ระบบฐานข้อมูลวารสารอิเล็กทรอนิกส์กลางของประเทศไทย |
| ISSN | 2651-2459 |
| Abstract | การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจบทบาทหน้าที่และแนวทางการปฏิบัติงานของ อสม. พร้อมทั้งวิเคราะห์เครือข่ายความสัมพันธ์ระหว่าง อสม.และผู้รับบริการในเขตอำเภอเมืองนครพนม รวมถึงการทำความเข้าใจรูปแบบการระดมทรัพยากรของ อสม. เพื่อให้ความช่วยเหลือสมาชิกในชุมชนเพื่อรับมือกับสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ทั้งนี้ ผู้วิจัยเลือกกลุ่มผู้ให้ข้อมูลซึ่งเป็นตัวแทนกลุ่ม อสม. และประชาชนที่รับบริการที่อาศัยในเขตอำเภอเมืองนครพนม ซึ่งแบ่งเป็นสามพื้นที่การศึกษา ได้แก่ ประชากรในเขตเทศบาลเมืองนครพนม ในเขตตำบลหนองญาติและในเขตตำบลบ้านผึ้ง ซึ่งลักษณะทางสังคมของทั้งสามพื้นที่ดังกล่าวสะท้อนลักษณะของความเป็นชุมชนเมืองชุมทาง และชนบท ซึ่งงานวิจัยนี้ได้ประยุกต์ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ทั้งการวิจัยเชิงเอกสาร โดยการสืบค้น สังเคราะห์และวิเคราะห์ข้อมูลจากหนังสือและเอกสารทางวิชาการจากห้องสมุดและจากฐานข้อมูลออนไลน์ (เว็บไซต์และสื่อสังคมออนไลน์) รวมถึงการประยุกต์ใช้ระเบียบวิธีวิจัยทางมานุษยวิทยา ได้แก่ การสัมภาษณ์เจาะลึกและการสนทนากลุ่มเป็นเทคนิคหลักในการเก็บข้อมูล รวมถึงการประยุกต์ใช้กรอบแนวคิด “มานุษยวิทยาสาธารณสุข” เพื่อวิเคราะห์บทบาทของ อสม. ในฐานะที่เป็น “ผู้ปฏิบัติการทางวัฒนธรรม” ผ่านเครือข่ายทางสังคมในชุมชนพหุวัฒนธรรมในจังหวัดนครพนม ผลการวิจัยพบว่า ในช่วงที่มีการแพร่ระบาดของโควิด-19 อสม. ประสบความสำเร็จในการตอบสนองความต้องการของประชาชนอย่างรอบด้าน ผ่านการประยุกต์ใช้เครือข่ายทางสังคมแบบ “การลงแรง” หรือ “นาวาน” ของชาวอีสานที่เกิดจากความร่วมมือของคนในชุมชนระหว่างชุมชนกับสถาบันทางสังคมและการเมืองในจังหวัด นับตั้งแต่ ครัวเรือน/ครอบครัว วัด องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงความเข้าใจต่อภูมิหลังกลุ่มชาติพันธุ์อันมีความแตกต่างหลากหลายไปพร้อมๆ กัน ในแง่นี้ บทความวิจัยนี้จึงเสนอว่า อสม. ไม่เพียงแสดงบทบาทการเป็น “ผู้ให้บริการสุขภาพขั้นพื้นฐาน” ตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมายเท่านั้น แต่ยังสะท้อนบทบาท “ผู้บฏิบัติการทางวัฒนธรรม” ที่สามารถบูรณาการ สามชุดองค์ความรู้ คือ 1) องค์ความรู้ด้านภูมิปัญญาท้องถิ่นของกลุ่มชาติพันธุ์ 2) ความรู้ขั้นปฐมภูมิในการป้องกันและดูแลสุขภาพ และ 3) ทักษะการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล โดยประยุกต์ใช้ในการจัดการความเสี่ยงด้านสุขภาพและประสานความร่วมมือกับหลายภาคส่วนในช่วงสถานการณ์แพร่ระบาดของโควิด-19 |
