|
เทคโนโลยีกับสังคม: ข้อเสนอกรอบแนวคิดข้ามสาขาวิชาและบททดลองวิเคราะห์ กรณีจีเอ็มโอ ประเทศไทย |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ชาญชัย ชัยสุขโกศล |
| Title | เทคโนโลยีกับสังคม: ข้อเสนอกรอบแนวคิดข้ามสาขาวิชาและบททดลองวิเคราะห์ กรณีจีเอ็มโอ ประเทศไทย |
| Publisher | คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร |
| Publication Year | 2555 |
| Journal Title | วารสารสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร |
| Journal Vol. | 8 |
| Journal No. | 2 |
| Page no. | 9 |
| Keyword | การศึกษาแบบข้ามสาขา,เทคโนโลยีกับสังคม,นโยบายการพัฒนาเทคโนโลยี,นโยบายต่างประเทศด้านเทคโนโลยี,จีเอ็มโอ |
| ISSN | 1686-9192 |
| Abstract | ความเปลี่ยนแปลงและปัญหาใหม่ๆของโลก ทำให้เราค่อยๆมองเห็นว่าเทคโนโลยีกับสังคมไม่อาจเป็นเรื่องที่แยกขาดจากกันได้อีกต่อไป แต่มีปฏิสัมพันธ์กันไปมายิ่งขึ้นเรื่อยๆ ในเชิงองค์ความรู้หรือสาขาวิชานั้น มีการกล่าวถึงเรื่อง "ข้ามสาขาวิชา" หรือ "สหสาขาวิชา" อยู่บ้าง แต่การปรับตัวต่อความเปลี่ยนแปลงดังกล่าวอย่างเป็นกิจลักษณะยังค่อนข้างน้อย บทความชิ้นนี้มุ่งเสนอกรอบแนวคิดทั่วไปกรอบหนึ่งในการอธิบายความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีกับสังคม โดยเริ่มจากแนวคิดพื้นฐาน 2 กลุ่ม ในวงวิชาการซึ่งสังคมไทยยังไม่ค่อยรู้จัก แต่มีในโลกตะวันตกมานานแล้ว เรียกว่า "วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีศึกษา" (science and technology studies) แนวคิดกลุ่มแรก คือ แนวคิดเรื่อง "เทคนิคส์" ประกอบด้วยเทคนิคส์แบบอำนาจนิยมกับแบบประชาธิปไตย กลุ่มที่สอง คือ แนวคิด "เค้าโครงเรื่องเล่าว่าด้วยความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี" ซึ่งมีอยู่ 3 แนว ได้แก่ แนวนวัตกรรมทางเศรษฐกิจ แนวการรังสรรค์ทางสังคม และแนวการจัดสรรทางวัฒนธรรม จากนั้น บทความนี้ได้นำแนวคิดทั้งสองกลุ่มมาสังเคราะห์เป็นกรอบคิดเชิงปฏิสัมพันธ์กันอย่างเป็นพลวัต ท่ามกลางบทบาทของตัวกระทำการ 3 ภาคส่วน คือ ภาครัฐ ภาคธุรกิจเอกชน และภาคประชาสังคม กรอบแนวคิดนี้จะทำให้เราเห็นว่าปัจจุบันแนวคิดแบบใด เทคนิคส์แบบใด และภาคส่วนใด กำลังแสดงบทบาทครอบงำทิศทางการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีในสังคมอยู่ และจะเปลี่ยนทิศทางได้อย่างไร สุดท้าย บทความนี้นำกรอบแนวคิดทั่วไปที่เสนอขึ้น มาทดลองวิเคราะห์กับกรณีศึกษาจริง โดยยกกรณีจีเอ็มโอในประเทศไทย ทั้งในแง่ความเปลี่ยนแปลงภายในประเทศ และในแง่นโยบายต่างประเทศมาใช้เป็นตัวอย่างบททดลองวิเคราะห์ |
