|
ฝายมีชีวิตนวัตกรรมชุมชนเพื่อแก้ปัญหาน้ำแล้งอย่างยั่งยืน ตำบลเขาปู่ อำเภอศรีบรรพต จังหวัดพัทลุง |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | วิลาสินี ธนพิทักษ์ |
| Title | ฝายมีชีวิตนวัตกรรมชุมชนเพื่อแก้ปัญหาน้ำแล้งอย่างยั่งยืน ตำบลเขาปู่ อำเภอศรีบรรพต จังหวัดพัทลุง |
| Publisher | วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้ |
| Publication Year | 2563 |
| Journal Title | วารสารเทคโนโลยีภาคใต้ |
| Journal Vol. | 13 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 146-152 |
| Keyword | ฝายมีชีวิต, นวัตกรรม, ชุมชน, น้ำแล้ง, ยั่งยืน |
| URL Website | https://so04.tci-thaijo.org/index.php/journal_sct/index |
| Website title | วารสารเทคโนโลยีภาคใต้ |
| ISSN | 2539-7281 |
| Abstract | บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สร้างรูปแบบการฟื้นฟูสายนํ้า 2) ศึกษากระบวนการเรียนรู้การจัดการนํ้าและ 3) ศึกษากลไกการขับเคลื่อนการจัดการนํ้า จากปัญหานํ้าแล้งในพื้นที่ตำบลเขาปู่ อำเภอศรีบรรพต จังหวัดพัทลุง นำไปสู่สาเหตุการขาดแคลนน้ำในการทำการเกษตร อุปโภค บริโภค ขาดแหล่งอาหาร และวิถีชุมชนกับสายน้ำสูญหายไป โดยชุมชนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและทีมวิจัยได้ศึกษาปัญหา หาแนวทางแก้ไขร่วมกัน ได้ศึกษานวัตกรรมฝายมีชีวิต และนำแนวคิดมาประยุกต์ใช้ในการสร้างนวัตกรรมฝายมีชีวิตที่ตอบโจทย์พื้นที่เชิงเขา ซึ่งมีภาวะนํ้าหลากในช่วงฤดูฝน ซึ่งฝายมีชีวิตสามารถชะลอนํ้าหลากกักเก็บนํ้า เพิ่มความชุ่มชื้นในดิน เพิ่มจำนวนพืชริมนํ้า เพิ่มจำนวนปลาพื้นถิ่น เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจของชุมชน เป็นแหล่งรายได้ของชุมชนริมนํ้า และเป็นแหล่งเรียนรู้การแก้ปัญหานํ้าแล้งอย่างยั่งยืนของชุมชน การเก็บข้อมูล ใช้วิธีการเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม ผู้ให้ข้อมูลสำคัญคือ ประชาชน กลุ่มองค์กรเครือข่ายชุมชน และหน่วยงานภาครัฐ ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอันเนื่องมาจากการแก้ปัญหานํ้าแล้งด้วยนวัตกรรมฝายมีชีวิต ตำบลเขาปู่ อำเภอศรีบรรพต จังหวัดพัทลุง โดยวิธีเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง ใช้เทคนิคการวิเคราะห์ข้อมูลแบบสร้างข้อสรุปในการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้วิธีการวิเคราะห์แบบอุปนัยผลการศึกษา พบว่า 1) ชุมชนและคณะวิจัยสามารถการสร้างรูปแบบการฟื้นฟูสายนํ้า เพื่อแก้ปัญหานํ้าแล้งอย่างยั่งยืน ประกอบด้วย 3 รูปแบบ คือ 1.1) การปลูกจิตสำนึกคุณค่าสายนํ้าให้กับชุมชน 1.2) นวัตกรรมฝายมีชีวิต และ 1.3) กระบวนการเรียนรู้การจัดการนํ้า ดังนี้ 1.3.1) ทำความเข้าใจกับชุมชน 2) ชุมชนเกิดกระบวนการเรียนรู้การจัดการร่วมกัน มีรายละเอียดดังนี้ 2.1) การสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในทุกกระบวนการของการสร้างนวัตกรรมฝายมีชีวิต 2.2) การสร้างเครือข่าย และ ความร่วมมือในชุมชนเพื่อดูแลรักษาปฏิบัติการร่วมกัน 2.3) ประเมินผลงานร่วมกัน และ 2.4) แก้ไขปัญหาร่วมกัน 3) เกิดกลไกการขับเคลื่อนการจัดการนํ้า เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนในการจัดการตนเอง ภายหลังจากการขยายเครือข่ายความรู้ ในการแก้ปัญหานํ้าแล้งด้วยนวัตกรรมฝายมีชีวิต ชุมชนตำบลเขาปู่ ได้เพิ่มการก่อสร้างนวัตกรรมฝายมีชีวิต จำนวน 6 ตัว ได้แก่ 3.1) พื้นที่หมู่ที่ 7 และ หมู่ที่ 11 ฝายมีชีวิตห้วยยวน 3.2) หมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 8 ฝายมีชีวิตห้วยกลาย 3.3) หมู่ที่ 4 ฝายมีชีวิตห้วยเพลี๊ยะ 3.4) หมู่ที่ 4 ฝายมีชีวิตห้วยชุณหะวัณ 3.5) หมู่ที่ 4 และหมู่ที่ 8 ฝายมีชีวิตคลองเขาแก้ว และ 3.6) หมู่ที่่ 9 ฝายมีชีวิตห้วยรอด |
