|
การพัฒนาศูนย์ข้าวชุมชน : กรณีศึกษาบ้านป่าระกำ อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ศรธวรรณ์รัศร์ แท่นสุวรรณ |
| Title | การพัฒนาศูนย์ข้าวชุมชน : กรณีศึกษาบ้านป่าระกำ อำเภอปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช |
| Publisher | วิทยาลัยเทคโนโลยีภาคใต้ |
| Publication Year | 2554 |
| Journal Title | วารสารเทคโนโลยีภาคใต้ |
| Journal Vol. | 4 |
| Journal No. | 1 |
| Page no. | 45-58 |
| Keyword | ศูนย์ข้าวชุมชน, บ้านป่าระกำ |
| ISSN | 1906-0870 |
| Abstract | การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพสังคมและเศรษฐกิจของสมาชิกศูนย์ข้าวชุมชน สภาพการดำเนินงานของศูนย์ข้าวชุมชน การพัฒนาศูนย์ข้าวชุมชนให้เข้มแข็ง และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาของศูนย์ข้าวชุมชน โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม กลุ่มตัวอย่างศูนย์ข้าวชุมชนใช้การคัดเลือกแบบเจาะจง สำหรับกลุ่มตัวอย่างที่เป็นบุคคลที่เกี่ยวข้องกับศูนย์ข้าวชุมชนใช้การสุ่มแบบพบโดยบังเอิญ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้วิธีการวิเคราะห์ตามเนื้อหา ข้อมูลเชิงปริมาณใช้วิเคราะห์หาค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า สมาชิกศูนย์ข้าวชุมชนบ้านป่าระกำ ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุระหว่าง32-70 ปี เฉลี่ยมีอายุ 45 ปี ส่วนใหญ่จบประถมศึกษาปีที่ 4 รายได้หลักจากการทำนา รายได้เสริมจากการปลูกพืชชนิดอื่น สมาชิกบางส่วนมีตำแหน่งในชุมชนคือ ผู้ใหญ่บ้าน และกรรมการหมู่บ้าน นอกจากเป็นสมาชิกศูนย์ข้าวชุมชนแล้ว ยังเป็นสมาชิกกลุ่มต่างๆ พื้นที่ปลูกข้าวเฉลี่ย 32.5 ไร่/ครัวเรือน แรงงานในครัวเรือนเฉลี่ย 3 คน อาชีพเสริม ได้แก่ ค้าขาย รับจ้าง และธุรกิจส่วนตัว สภาพพื้นที่นาของสมาชิกส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่มดินเหนียว ทำนาปีละ 2 ครั้ง มีการทำนาดำและนาหว่าน สภาพการดำเนินงานของศูนย์ข้าวชุมชน เริ่มจัดตั้งเมื่อปี พ.ศ.2549 ได้รับการสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ข้าวชัยนาท 1 จากทางราชการ ที่ตั้งอยู่ที่ บ้านเหมก หมู่ที่ 11 ตำบลป่าระกำ อำเภอ ปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช การดำเนินงานกลุ่มด้านต่างๆพบว่าในด้านกลุ่มและการบริหารกลุ่ม ไม่มีการเลือกตั้งคณะกรรมการกลุ่ม การบริหารกลุ่มไม่มีระบบ ด้านแปลงพันธุ์พบว่า พื้นที่แปลงพันธุ์ของสมาชิกอยู่ใกล้กันอย่างเหมาะสม ทางด้านการจัดการแปลงนามีการเตรียมดิน มีการตากเมล็ดพันธุ์ มีการตัดพันธุ์ปนอย่างต่อเนื่อง ด้านการกระจายพันธุ์ การผลิตเมล็ดพันธุ์ข้าว ส่วนใหญ่เป็นการผลิตเพื่อใช้เฉพาะในตำบลยังไม่มีการกระจายไปสู่ชุมชนภายนอก ด้านการเรียนรู้ไม่มีการแลกเปลี่ยนความรู้ในกลุ่ม และด้านการเรียนรู้ ไม่มีการจัดสรรทุนเพื่อการเรียนรู้ ด้านการตลาด ไม่มีการจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ โดยกลุ่มมีถุงบรรจุเมล็ดพันธุ์และมีวิธีการเก็บรักษา แต่ไม่มีการวางแผนการจำหน่าย และด้านการบริหารกองทุนมีการบริหารค่อนข้างเป็นระบบและมีการตรวจสอบการพัฒนาศูนย์ข้าวชุมชนจากการวัดผลการพัฒนาโดยการเปรียบเทียบผลการประเมินจากตัวชี้วัดความเข้มแข็ง จำนวน 6 องค์ประกอบ 72 ตัวชี้วัด พบว่า มีความเข้มแข็งเพิ่มขึ้น 25 ตัวชี้วัด (ร้อยละ 34.72) รักษาความเข้มแข็งไว้ได้ 37 ตัวชี้วัด (ร้อยละ 51.39) ไม่พัฒนา 9 ตัวชี้วัด (ร้อยละ 12.50) ความเข้มแข็งลดลง 1 ตัวชี้วัด (ร้อยละ 1.39) สำหรับปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาศูนย์ข้าวชุมชน ประกอบด้วย ปัจจัยภายใน ได้แก่ ตัวสมาชิกศูนย์ข้าวชุมชน กรรมการของศูนย์ข้าวชุมชนชน และระบบการบริหารงาน ปัจจัยภายนอกได้แก่ น้ำ ศัตรูพืช ปัจจัยการผลิต/เครื่องจักร/เครื่องทุ่นแรง หน่วยงานสนับสนุน และการเมืองท้องถิ่น |
