|
การบูรณาการเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศและการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม: กรณีศึกษา ชุมชนบ้านไผ่ขวาง ตำบลเขาพระงาม อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ขวัญชัย ชัยอุดม |
| Title | การบูรณาการเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศและการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม: กรณีศึกษา ชุมชนบ้านไผ่ขวาง ตำบลเขาพระงาม อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี |
| Publisher | สำนักวิจัยและส่งเสริมวิชาการการเกษตร มหาวิทยาลัยแม่โจ้ |
| Publication Year | 2569 |
| Journal Title | Journal Of Agricultural Research And Extension |
| Journal Vol. | 43 |
| Journal No. | 3 |
| Page no. | 279-293 |
| Keyword | การมีส่วนร่วมของชุมชน, ยุทธศาสตร์การ, บริหารจัดการน้ำท่วม 2R 2P, พื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม, เทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ, การวิเคราะห์แบบถ่วงน้ำหนัก |
| URL Website | https://li01.tci-thaijo.org/index.php/MJUJN |
| Website title | Journal Of Agricultural Research And Extension |
| ISSN | 2985-0118 (Online) |
| Abstract | ปัญหาน้ำท่วมเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นซ้ำซากในหลายพื้นที่ของจังหวัดลพบุรี โดยเฉพาะชุมชนบ้านไผ่ขวาง ตำบลเขาพระงาม ซึ่งมีลักษณะภูมิประเทศเป็นพื้นที่ราบลุ่มต่ำ การขยายตัวของชุมชนอย่างต่อเนื่อง และความแปรปรวนของปริมาณน้ำฝนที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้เกิดน้ำท่วมบ่อยครั้งและมีความรุนแรงมากขึ้น สร้างผลกระทบต่อการดำรงชีวิต ทรัพย์สิน และคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างมาก ดังนั้น การบริหารจัดการน้ำท่วมที่มีประสิทธิภาพจึงจำเป็นต้องอาศัยทั้งข้อมูลเชิงพื้นที่และการมีส่วนร่วมของประชาชนในชุมชน การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อบูรณาการเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศร่วมกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารจัดการพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม วิธีการศึกษาแบ่งเป็น 2 ส่วน ได้แก่ 1) การวิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมด้วยระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์โดยใช้การวิเคราะห์แบบถ่วงน้ำหนักจากปัจจัยด้านกายภาพและการใช้ประโยชน์ที่ดิน และ 2) การศึกษาการมีส่วนร่วมของประชาชนโดยใช้แบบสอบถามจำนวน 167 ชุด วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติสหสัมพันธ์ รวมทั้งการประชุมสนทนากลุ่มเพื่อกำหนดยุทธศาสตร์การจัดการน้ำท่วมในระดับชุมชนผลการศึกษาพบว่า พื้นที่ส่วนใหญ่ของตำบล เขาพระงาม โดยเฉพาะชุมชนไผ่ขวาง อยู่ในเขตพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมระดับสูงและสูงมาก ประชาชนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาน้ำท่วมอยู่ในระดับสูง ขณะที่ระดับการมีส่วนร่วมในการจัดการปัญหาน้ำท่วมโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยประชาชนมีส่วนร่วมในการกำหนดปัญหา วางแผน และการประเมินผลมากกว่าการลงมือปฏิบัติ ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการมีส่วนร่วมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ระดับการศึกษา อาชีพ รายได้ และความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับปัญหาน้ำท่วม การนำผลการวิเคราะห์เชิงพื้นที่จากระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์มาบูรณาการร่วมกับกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนผ่านการประชุมสนทนากลุ่ม ช่วยให้เกิดการกำหนดยุทธศาสตร์การบริหารจัดการน้ำท่วมตามหลักการป้องกัน การเตรียมความพร้อม การรับมือ และการฟื้นฟูที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่จริง ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศและการมีส่วนร่วมของชุมชนสามารถสนับสนุนการบริหารจัดการพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วม ในระดับท้องถิ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนานโยบายและการจัดการน้ำท่วมในพื้นที่อื่นที่มีลักษณะใกล้เคียงกันได้ |
