|
การบริหารจัดการองค์ความรู้การเลี้ยงปูทะเลของชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | ณฐ สบายสุข |
| Title | การบริหารจัดการองค์ความรู้การเลี้ยงปูทะเลของชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา |
| Contributor | กุลรัตน์ มิตรอุปถัมภ์ |
| Publisher | คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี |
| Publication Year | 2568 |
| Journal Title | วารสารสหวิทยาการสังคมศาสตร์และการสื่อสาร |
| Journal Vol. | 8 |
| Journal No. | 4 |
| Page no. | 1-16 |
| Keyword | การเพาะเลี้ยงปูทะเล, การบริหารจัดการองค์ความรู้, ชุมชนต้นแบบ |
| URL Website | https://so02.tci-thaijo.org/index.php/ISSC/index |
| Website title | https://so02.tci-thaijo.org/index.php/ISSC/index |
| ISSN | 2985-248X |
| Abstract | บทนำ: ประเทศไทยนับเป็นประเทศผู้ผลิตอาหารทะเลที่สำคัญประเทศหนึ่งของโลก และอุตสาหกรรมอาหารทะเลของไทยก็สามารถนำรายได้จากการส่งออกเข้าสู่ประเทศเป็นมูลค่าที่สูงเป็นอันดับต้น วัตถุประสงค์ของการวิจัย: 1) เพื่อศึกษาบริบทของการเพาะเลี้ยงปูทะเลในชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา 2) เพื่อศึกษาองค์ความรู้ด้านการเลี้ยงปูทะเลในชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา 3) เพื่อศึกษาการบริหารจัดการองค์ความรู้ด้านการเลี้ยงปูทะเลในชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา 4) เพื่อศึกษาแนวทางในการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบในการบริหารจัดการองค์ความรู้ด้านการเลี้ยงปูทะเลในชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา ระเบียบวิธีวิจัย: ใช้วิธีการวิจัยแบบผสานวิธี (Mixed Methodology Research) โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) เพื่อศึกษาบริบทการเลี้ยงปูทะเลของชุมชนต้นแบบ และการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research) เพื่อศึกษาการบริหารจัดการองค์ความรู้ด้านการเลี้ยงปูทะเล เพื่อถอดบทเรียนของชุมชน และจัดทำสื่อองค์ความรู้ ประชากรเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงปูทะเล อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา กลุ่มตัวอย่างเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงปูทะเล อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา จำนวน 15 ราย โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก(In-depth Interview) และสำรวจข้อมูลผู้เลี้ยงปูทะเลในพื้นที่เขาดินพบว่า มีเกษตรกรผู้เลี้ยงปูทะเลทั้งหมดจำนวน 59 รายเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสำรวจและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบบันทึกการสังเกต แผนภาพแสดงความเห็นและการถอดบทเรียน และ แบบประเมินผลการจัดกิจกรรมและแบบประเมินความพึงพอใจภายหลังการจัดกิจกรรม วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา(Content Analysis) ผลการวิจัย: พบว่า 1) บริบทของการเพาะเลี้ยงปูทะเลในชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา อ.บางปะกง จ.ฉะเชิงเทรา เป็นที่ราบลุ่มขนานไปกับแม่น้ำบางปะกง ในอดีตมีพันธุ์สัตว์น้ำตามธรรมชาติอย่างเดียว ต่อมาเมื่อมีการเพาะพันธุ์สัตว์น้ำขาย ชาวบ้านบางส่วนจะซื้อลูกพันธุ์ที่ต้องการมาปล่อยเพิ่มลงไป “ขาวัง” หรือ ร่องน้ำรอบแปลงนา เป็นภูมิปัญญาในการจัดการน้ำของชาวนาในจังหวัดฉะเชิงเทรา การทำนาขาวังใน อำเภอบ้านโพธิ์ จังหวัดฉะเชิงเทรา จึงเป็นการอนุรักษ์สืบต่อภูมิปัญญาบรรพชนไม่ให้สูญหาย และเป็นการสร้างระบบนิเวศให้เอื้อต่อการสร้างแหล่งอาหาร 2) องค์ความรู้ด้านการเลี้ยงปูทะเลในชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา ลักษณะการเลี้ยงปูทะเลของอำเภอบางปะกง มีความแตกต่างจากการเลี้ยงปูทะเลของจังหวัดในแทบภาคใต้ของไทย เนื่องด้วยลักษณะพื้นที่การเพาะเลี้ยงของอำเภอบางปะกงเป็นป่าชายแลน ติดทะเล ลักษณะพื้นดินเป็นโคลน และมีน้ำขึ้นน้ำลง ทั้งน้ำจืด น้ำเค็ม และน้ำกร่อย ดังนั้น เกษตรกรจึงนิยมเลี้ยงปูทะเลแบบผสมผสาน โดยใช้พื้นที่ร่วมกันในการทำเกษตรและการเลี้ยงสัตว์ทะเล 3) การบริหารจัดการองค์ความรู้ด้านการเลี้ยงปูทะเลในชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทราเกษตรกรมีความรู้ มีความเข้าใจด้านการเลี้ยงปูทะเลเป็นอย่างดี มีเทคนิควิธีการเลี้ยงปูในรูปแบบเฉพาะของตนเอง 4) แนวทางในการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบในการบริหารจัดการองค์ความรู้ด้านการเลี้ยงปูทะเลในชุมชนต้นแบบอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยพื้นที่ต้นแบบการเพาะเลี้ยงปูทะเล ในลักษณะต่าง ๆ อาทิ พื้นที่การเพาะเลี้ยง กระบวนการเพาพันธุ์ปูทะเล ขั้นตอนการเพาะเลี้ยงปูทะเล ฯลฯ มีการจัดกิจกรรม การจัดเวทีระดมสมอง ณ ที่ทำการกลุ่มนาแปลงใหญ่ข้าว ตำบลเขาดิน โดยเป็นการระดมความคิดเห็นและเป็นการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมกับทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง ทั้งกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงปูทะเล ผู้นำชุมชน หน่วยงานทางภาครัฐที่เกี่ยวข้อง รวมถึงนักวิชาการ เพื่อที่จะได้ข้อมูลและได้เนื้อหาเพื่อสำหรับการจัดทำชุดองค์ความรู้ปูทะเลในพื้นที่ต้นแบบ |
