|
สัดส่วนต้นทุนบริการปฐมภูมิที่โรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลศูนย์: ข้อมูลจากโครงการศึกษาต้นทุนรายโรคในประเทศไทยProportion of Primary Care Costs at Community, General,and Regional Hospitals: Evidence from the Cost per DiseaseProject in Thailand |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | อรทัย เขียวเจริญ |
| Title | สัดส่วนต้นทุนบริการปฐมภูมิที่โรงพยาบาลชุมชน โรงพยาบาลทั่วไป และโรงพยาบาลศูนย์: ข้อมูลจากโครงการศึกษาต้นทุนรายโรคในประเทศไทยProportion of Primary Care Costs at Community, General,and Regional Hospitals: Evidence from the Cost per DiseaseProject in Thailand |
| Contributor | ชัชชน ประเสริฐวรกุล, ธันวา ขัติยศ, อสมา วงษ์ดี, พงษ์ลัดดา หล่ำพู่, ทยาภา ศรีศิริอนันต์, สุภาพร ชูดำ, นงคราญ ตาต๊ะคำ, วายุ เหลือบชม, ชัยโรจน์ ซึงสนธิพร, ศุภสิทธิ์ พรรณารุโณทัย |
| Publisher | สำนักพัฒนากลุ่มโรคร่วมไทย |
| Publication Year | 2569 |
| Journal Title | สรรพสาร สมสส. (HISPA Compendium) |
| Journal Vol. | 3 |
| Journal No. | 3 |
| Page no. | 1-16 |
| Keyword | การดูแลสุขภาพปฐมภูมิ, ต้นทุนบริการปฐมภูมิ, ต้นทุนผู้ป่วยนอก, ต้นทุนบริการของโรงพยาบาล, หลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า |
| URL Website | https://www.tcmc.or.th/home-tcmc |
| Website title | Thai CaseMix Centre |
| ISSN | 3027-6330 |
| Abstract | บริการปฐมภูมิ (primary care, PC) เป็นรากฐานของระบบสุขภาพไทยภายใต้กรอบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า (universal health coverage, UHC) โดยสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) จัดสรรงบประมาณผ่านระบบรายหัวที่ปรับตามอายุให้แก่หน่วยบริการประจำ (contracting unit for primary care, CUP) อย่างไรก็ตาม ข้อมูลต้นทุนบริการปฐมภูมิที่แยกตามระดับโรงพยาบาลยังมีจำกัด ทั้งในประเทศไทยและระดับนานาชาติ ส่งผลให้การกำหนดอัตราการจัดสรรงบรายหัวขาดหลักฐานเชิงประจักษ์ที่เพียงพอ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อคาดประมาณสัดส่วนต้นทุนบริการปฐมภูมิ (ตามนิยามของ Organisation for Economic Co-operation and Development) ต่อต้นทุนผู้ป่วยนอกทั้งหมดของ 5 กลุ่ม คือ โรงพยาบาลศูนย์ (regional, A) โรงพยาบาลทั่วไป (general, S ) โรงพยาบาลทั่วไปขนาดเล็ก (community, M1) และโรงพยาบาลชุมชน (community M2, F1–F3) โดยใช้ข้อมูลต้นทุนผู้ป่วยนอกรายบุคคลจากโครงการศึกษาต้นทุนรายโรค วิธีการศึกษา เป็นการศึกษาแบบภาคตัดขวางหลายปี (multi cross-sectional study) จากมุมมองของผู้ให้บริการ ใช้ข้อมูลต้นทุนผู้ป่วยนอกรายบุคคลจากโครงการศึกษาต้นทุนรายโรค ระยะที่ 1 และ 2 รวม 5 ปีงบประมาณ (พ.ศ. 2561–2565) ครอบคลุมโรงพยาบาล 58 แห่ง 124 ชุดข้อมูล กำหนดขอบเขตบริการปฐมภูมิตามคลินิกที่นิยามไว้ในระบบโปรแกรม HSCE (hospital and service cost estimation) วิเคราะห์ต้นทุนด้วยวิธีมาตรฐานผ่านโปรแกรม HSCE ครอบคลุมต้นทุนทางตรงและต้นทุนทางอ้อมจากหน่วยสนับสนุน ผลการศึกษาพบว่า ในภาพรวมทั้ง 58 โรงพยาบาล จำนวนครั้งบริการปฐมภูมิตามนิยาม OECD คิดเป็นร้อยละ 25.7 ของผู้ป่วยนอกทั้งหมด (13.3 ล้านครั้ง จาก 51.7 ล้านครั้ง) และต้นทุนบริการปฐมภูมิคิดเป็นร้อยละ 20.2 ของผู้ป่วยนอกทั้งหมด (10,435 ล้านบาท จาก 51,637 ล้านบาท) สัดส่วนต้นทุนปฐมภูมิแปรผกผันกับระดับโรงพยาบาล ตั้งแต่ร้อยละ 7.0 ในโรงพยาบาลศูนย์ (A) ร้อยละ 7.4 ในโรงพยาบาลทั่วไป (S) ร้อยละ 14.7 ในโรงพยาบาลชุมชน (M1) ร้อยละ 62.7 ในโรงพยาบาลชุมชน (M2) และร้อยละ 100 ในโรงพยาบาลชุมชน F1–F3 โดยทุกกลุ่มโรงพยาบาล มีสัดส่วนต้นทุนปฐมภูมิต่ำกว่าสัดส่วนจำนวนครั้งบริการ สรุปและข้อเสนอแนะ: สัดส่วนต้นทุนบริการปฐมภูมิในโรงพยาบาลสี่ระดับของประเทศไทยจากข้อมูลต้นทุนรายบุคคลแตกต่างกันตามระดับโรงพยาบาล และมีนัยเชิงนโยบายต่อการกำหนดอัตราการจัดสรรงบรายหัวบริการปฐมภูมิที่เป็นธรรม สอดคล้องกับหลักฐานนานาชาติที่เน้นความจำเป็นของข้อมูลต้นทุนระดับคลินิกในการวัดค่าใช้จ่ายด้านบริการปฐมภูมิ |
