|
ประสิทธิภาพการเสริมฤทธิ์ของไพเพอร์โรนิลบิวทอกไซด์ร่วมกับสารเดลต้าเมทรินต่อพฤติกรรมการตอบสนองการหลีกหนีและอัตราการตายของยุงลายบ้าน |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | พรรณเกษม แผ่พร |
| Title | ประสิทธิภาพการเสริมฤทธิ์ของไพเพอร์โรนิลบิวทอกไซด์ร่วมกับสารเดลต้าเมทรินต่อพฤติกรรมการตอบสนองการหลีกหนีและอัตราการตายของยุงลายบ้าน |
| Contributor | สุนัยนา สท้านไตรภพ, คณัจฉรีย์ ธานิสพงศ์, ภูเบศร์ ยะอัมพันธ์, พงศกร มุขขันธ์ |
| Publisher | กองนวัตกรรมและวิจัย กรมควบคุมโรค |
| Publication Year | 2564 |
| Journal Title | วารสารควบคุมโรค |
| Journal Vol. | 47 |
| Journal No. | เพิ่มเติมที่ 1 |
| Page no. | 788-803 |
| Keyword | ยุงลายบ้าน, กล่องทดสอบพฤติกรรมการหลีกหนีของยุง, ความไวต่อสารเคมีกำจัดแมลง, เดลต้าเมทริน, ไพเพอร์โรนิลบิวทอกไซด์ |
| URL Website | https://www.tci-thaijo.org/index.php/DCJ |
| Website title | เว็บไซต์วารสารควบคุมโรค |
| ISSN | 2651-1649 |
| Abstract | งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาประสิทธิภาพของสารเสริมฤทธิ์ piperonyl butoxide (PBO) ร่วมกับสารเคมี deltamethrin ต่อพฤติกรรมการหลีกหนีและการตายของยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) จากอำเภอทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช และอำเภอเมือง จังหวัดชัยนาท ผลทดสอบความไวต่อกระดาษชุบสารเคมี deltamethrin 0.03% โดยวิธี susceptibility test ตามมาตรฐานองค์การอนามัยโลก พบว่ายุงลายบ้านจากทั้งสองจังหวัดมีความต้านทานต่อสาร deltamethrin มีเปอร์เซ็นต์การตายเท่ากับ 26.67% (ยุงนครศรีธรรมราช) และ 3.7% (ยุงชัยนาท) ผลทดสอบการเสริมฤทธิ์ของสาร PBO 4% ต่อสารเคมี deltamethrin 0.03% ต่อยุงลายบ้านจากทั้งสองจังหวัด พบว่าเปอร์เซ็นต์การตายของยุงลายบ้านสายพันธุ์ต้านทานต่อสารเคมีจากทั้งสองจังหวัดเพิ่มขึ้น โดยมีการตายเท่ากับ 38.53% (ยุงนครศรีธรรมราช) และ 59.26% (ยุงชัยนาท) สำหรับผลการศึกษาพฤติกรรมการหลีกหนีของยุงลายบ้านสายพันธุ์มาตรฐานที่ไวต่อสารเคมี (Bora Bora strain) และยุงลายบ้านจากจังหวัดนครศรีธรรมราชและชัยนาทต่อสารเคมี deltamethrin ที่อัตราการใช้ 0.02 g ai/m2 และสาร deltamethrin 0.02 g ai/m2 ร่วมกับสาร PBO 4% โดยใช้ชุดทดสอบ excito-repellency test chamber พบว่าเปอร์เซ็นต์การหนีของยุงทดสอบต่อฤทธิ์ระคายเคืองของสาร deltamethrin เท่ากับ 57.6% สำหรับยุงนครศรีธรรมราช และ 72.9% สำหรับยุงชัยนาท ในขณะที่การหนีของยุงต่อสาร deltamethrin+PBO เท่ากับ 63.3% (ยุงนครศรีธรรมราช) และ 71.7% (ยุงชัยนาท) ยุงลายบ้านสายพันธุ์ Bora Bora มีการหลีกหนีที่ชัดเจนต่อฤทธิ์ระคายเคืองของสาร deltamethrin และ deltamethrin+PBO เท่ากับ 69.5% และ 67.9% ตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบการหลีกหนีของยุงทั้ง 3 สายพันธุ์ต่อฤทธิ์ระคายเคืองระหว่างสารเดี่ยว deltamethrin และสารผสม deltamethrin+PBO พบว่าไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (log rank test, p>0.05) ดังนั้น จึงสรุปได้ว่าสารเสริมฤทธิ์ 4% PBO สามารถเพิ่มประสิทธิภาพของสาร deltamethrin ในการทำให้อัตราการตายของยุงลายบ้านที่ต้านทานต่อสารเคมี deltamethrin เพิ่มขึ้นได้ แต่ไม่มีฤทธิ์ทำให้อัตราการหนีของยุงต่อสาร deltamethrin เพิ่มขึ้น |
