|
ผลกระทบของอัตราสูญเสียวัคซีนต่อการบริหารจัดการวัคซีนและตารางการให้วัคซีนในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค: กรณีศึกษาวัคซีน DTP, DTP-HB และ DTP-HB-Hib |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | พรศักดิ์ อยู่เจริญ |
| Title | ผลกระทบของอัตราสูญเสียวัคซีนต่อการบริหารจัดการวัคซีนและตารางการให้วัคซีนในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค: กรณีศึกษาวัคซีน DTP, DTP-HB และ DTP-HB-Hib |
| Contributor | ปิยะนาถ เชื้อนาค, ขัตติยะ อุตม์อ่าง, จารวี รัตนยศ |
| Publisher | กองนวัตกรรมและวิจัย กรมควบคุมโรค |
| Publication Year | 2564 |
| Journal Title | วารสารควบคุมโรค |
| Journal Vol. | 47 |
| Journal No. | 2 |
| Page no. | 230-245 |
| Keyword | อัตราสูญเสียวัคซีน, การบริหารจัดการวัคซีน, วัคซีน, DTP, DTP-HB, DTP-HB-Hib |
| URL Website | https://www.tci-thaijo.org/index.php/DCJ |
| Website title | เว็บไซต์วารสารควบคุมโรค |
| ISSN | 2651-1649 |
| Abstract | วัคซีนเป็นเครื่องมือที่สำคัญทางด้านสาธารณสุขในการป้องกันควบคุมโรค การบริหารจัดการวัคซีนต้องคำนึงถึงประสิทธิภาพ ความคุ้มค่าและคุ้มประโยชน์ของประชาชนที่จะได้รับ และอัตราสูญเสียวัคซีนเป็นปัจจัยที่สำคัญและต้องเกิดดุลยภาพระหว่างงบประมาณที่ใช้ในแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคกับประสิทธิภาพและประสิทธิผลในการป้องกันโรค เพื่อจะหาปัจจัยและแนวทางในการลดอัตราสูญเสียของวัคซีนที่เกิดจากการให้บริการในหน่วยบริการ และผลกระทบของการบริหารจัดการวัคซีนและแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคของประเทศ วิธีการศึกษาเป็นเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางเพื่อหาอัตราสูญเสียและปัจจัยต่าง ๆ ในกระบวนการให้บริการวัคซีนของหน่วยบริการ โดยการสุ่มอย่างง่ายแบบหลายขั้นจำนวน 12 อำเภอของ 12 จังหวัดที่สุ่มได้รวม 242 แห่ง และใช้ข้อมูลจากใบเบิกวัคซีน (ว.3/1) ของหน่วยบริการจำนวน 2,945 ตัวอย่างมาวิเคราะห์ พบอัตราสูญเสียวัคซีน DTP-HB และ DTP เฉลี่ยร้อยละ 36.07 และ 45.19 ตามลำดับ และจำนวนเด็กที่มารับวัคซีนในแต่ละครั้งเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่ออัตราสูญเสียวัคซีน โดยร้อยละ 18.7 มีเด็กมารับวัคซีนน้อยกว่า 5 คน และร้อยละ 49.4 มีเด็กมารับวัคซีนน้อยกว่า 10 คน ทำให้อัตราสูญเสียวัคซีนที่เปิดให้บริการสูงกว่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ร้อยละ 25 สำหรับวัคซีนขนาดบรรจุ 10 โด๊ส/ขวด หากปรับเปลี่ยนให้มีขนาดบรรจุเล็กลงเป็น 5 และ 2 โด๊ส/ขวด จะทำให้อัตราสูญเสียวัคซีน DTP-HB ลดลงเป็นร้อยละ 18.03 และ 6.12 ตามลำดับ แต่หากเพิ่มจำนวนครั้งวัคซีน DTP-HB ที่เด็กต้องได้รับเป็น 4 และ 5 ครั้ง พบอัตราสูญเสียวัคซีน DTP-HB ร้อยละ 25.96 และ 20.75 ปัจจุบันได้ปรับเปลี่ยนวัคซีนจาก DTP-HB เป็น DTP-HB-Hib เพื่อป้องกันโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบและปอดอักเสบในเด็ก ดังนั้นเพื่อให้การบริหารจัดการวัคซีนเกิดประสิทธิภาพและเป็นการลดอัตราสูญเสียวัคซีน DTP-HB-Hib ที่ใช้ในแผนงานฯ ควรปรับจำนวนครั้งให้เด็กได้รับวัคซีนเป็น 4 หรือ 5 ครั้ง หรือปรับการให้บริการเป็นวัคซีน DTP-HB-Hib ชนิดเดียวทดแทนวัคซีน DTP ซึ่งต้องใช้งบในการจัดหาวัคซีนเพิ่มขึ้น 7-13 ล้านบาท/ปี คิดเป็นร้อยละ 0.87-1 ของงบประมาณที่ใช้ในแผนงานฯ แต่จะทำให้เด็กมีระดับภูมิคุ้มกันโรคเพิ่มขึ้นและป้องกันโรคได้ยาวนานขึ้น และเจ้าหน้าที่สามารถให้บริการวัคซีนแก่เด็กที่มารับวัคซีนได้สะดวก รวดเร็ว และปลอดภัยยิ่งขึ้น |
