|
ความไวต่อสารเคมีกำจัดแมลงของยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์ระดับพันธุกรรม |
|---|---|
| รหัสดีโอไอ | |
| Creator | จักรวาล ชมภูศรี |
| Title | ความไวต่อสารเคมีกำจัดแมลงของยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์ระดับพันธุกรรม |
| Contributor | รัตนา ตาเจริญเมือง, ชญาดา ขำสวัสดิ์, นิตยา เมธาวณิชพงศ์, จริยา ครุธบุตร์, ธัณญภักษณ์ มากรื่น, อาชวินทร์ โรจนวิวัฒน์ |
| Publisher | กองนวัตกรรมและวิจัย กรมควบคุมโรค |
| Publication Year | 2564 |
| Journal Title | วารสารควบคุมโรค |
| Journal Vol. | 47 |
| Journal No. | เพิ่มเติมที่ 2 |
| Page no. | 1303-1318 |
| Keyword | ความไวต่อสารเคมีกำจัดแมลง, การกลายพันธุ์, ยีน para, โปรตีนโซเดียมแชนเนล, ยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์ระดับพันธุกรรม |
| URL Website | https://www.tci-thaijo.org/index.php/DCJ |
| Website title | เว็บไซต์วารสารควบคุมโรค |
| ISSN | 2651-1649 |
| Abstract | การดื้อต่อสารไพรีทรอยด์ระดับพันธุกรรมของยุงลายบ้านทำให้ไม่สามารถใช้สารไพรีทรอยด์ในการควบคุมและป้องกันโรคที่นำโดยยุงลายบ้านได้อย่างมีประสิทธิภาพ งานวิจัยนี้ได้ศึกษาความไวต่อสารเคมีกำจัดแมลงของยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์ระดับพันธุกรรม โดยได้ดำเนินการทดสอบความไวต่อสารเคมีกำจัดแมลง 10 ชนิด ของยุงลายบ้านจากจังหวัดนครราชสีมาโดยวิธีขององค์การอนามัยโลก และศึกษาการกลายพันธุ์ของยีน para ในบริเวณ domain II ของโปรตีนโซเดียมแชนเนลที่เป็นเป้าหมายการออกฤทธิ์ของสารไพรีทรอยด์ในยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์ โดยวิธี PCR และตรวจหาลำดับนิวคลีโอไทด์ จากการศึกษา พบว่า ยุงลายบ้านจากจังหวัดนครราชสีมามีความไวต่อเฟนนิโตรไธออน และมาลาไธออน ในกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟต รวมทั้งโพรพอกเซอร์และเบนดิโอคาร์บ ในกลุ่มคาร์บาเมต โดยมีอัตราตายเฉลี่ยของยุงลายบ้านที่ 24 ชั่วโมง เท่ากับ ร้อยละ 100?0 แต่ดื้อต่อสารไพรีทรอยด์ทั้ง 6 ชนิด โดยมีอัตราตายเฉลี่ยของยุงลายบ้านระหว่างร้อยละ 9.00?3.83 - 26.00?5.16 และอัตราตายเฉลี่ยของยุงลายบ้านมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) จากการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์บางส่วนของยีน para จำนวน 60 ตัวอย่าง พบการกลายพันธุ์ในโปรตีนโซเดียมแชนเนลจำนวน 35 ตัวอย่าง โดยมีการแทนที่กรดอะมิโน 2 ตำแหน่ง คือ S989P และ V1016G ในตัวอย่างเดียวกัน ที่ความถี่การกลายพันธุ์เท่ากับ 0.58 สารเคมีกำจัดแมลงในกลุ่มออร์กาโนฟอสเฟตและกลุ่มคาร์บาเมตอาจเป็นทางเลือกสำหรับใช้ในการควบคุมยุงลายบ้านดื้อสารไพรีทรอยด์ระดับพันธุกรรมแต่ควรใช้เท่าที่จำเป็นและควรบูรณาการกับมาตรการควบคุมยุงที่มีความปลอดภัย |
