รหัสดีโอไอ 10.14457/TU.the.2019.1319
Title ชุมชนกับการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์: กรณีศึกษาพื้นที่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ย่านเจริญกรุง
Creator รุจิรา รัตนธรรม
Contributor ศิกานต์ อิสสระชัยยศ, ที่ปรึกษา
Publisher มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
Publication Year 2562
Keyword เมืองสร้างสรรค์ ,เศรษฐกิจสร้างสรรค์ ,ย่านเจริญกรุง ,การมีส่วนร่วมของชุมชน ,Creative district ,The creative economy ,Charoenkrung District ,Community participation
Abstract การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชุมชนกับการพัฒนาเมือสร้างสรรค์ กรณีศึกษา พื้นที่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ย่านเจริญกรุง โดยศึกษาถึงระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนที่มีต่อการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ และสะท้อนผลที่เกิดขึ้นกับชุมชนโดยพิจารณา 5 ด้าน ได้แก่ ด้านกายภาพ ด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคม ด้านสิ่งแวดล้อม (พื้นที่สีเขียว) และด้านสุขภาพ โดยศึกษาในพื้นที่ 2 ชุมชนในย่านเจริญกรุง ได้แก่ ชุมชนซอยวัดม่วงแคและมัสยิดฮารูณ และชุมชนตลาดน้อย ซึ่งจะเป็น แนวทางการขยายผลสู่การพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ในพื้นที่อื่น ๆ ต่อไป การศึกษาครั้งนี้เป็นงานวิจัย เชิงคุณภาพด้วยการเก็บรวบรวมข้อมูลและสัมภาษณ์ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดำเนินการ ได้แก่ ผู้นำชุมชน ผู้ประกอบการค้าขายในชุมชนทั้ง 2 ชุมชน และเจ้าหน้าที่ของสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจสร้างสรรค์ (องค์การมหาชน) ผู้ปฏิบัติงานในพื้นที่เจริญกรุง โดยใช้วิธีการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหาและจำแนกประเด็นปัจจัยเป็นสำคัญผลการศึกษา พบว่า ระดับการมีส่วนร่วมของชุมชนที่มีต่อการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ตามแนวคิดของสมาคมนานาชาติด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน (International Association for Public Participation หรือ IAP2) อยู่ในระดับการเข้ามามีบทบาท (Involve) กล่าวคือ มีส่วนร่วมในการให้ข้อมูลจุดเด่นของพื้นที่ สภาพปัญหา ความต้องการแก้ไขหรือพัฒนาชุมชน มีส่วนร่วมในการตัดสินใจ จัดลำดับความสำคัญของประเด็นที่จะดำเนินการ หากแต่ในส่วนของการออกแบบรูปแบบกิจกรรม/โครงการ การวางแผนการดำเนินงานทั้งในระยะสั้นและระยะยาว เป็นส่วนของหน่วยงานเป็นหลัก ชุมชนไม่ได้มีบทบาทมากนัก และทิศทางในการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ย่านเจริญกรุงยังไม่ชัดเจน ทำให้คนในพื้นที่ไม่ทราบถึงเป้าหมายสุดท้ายของการพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์ย่านเจริญกรุงจะมีภาพเป็นเช่นไร โดยผลการพัฒนาที่เกิดขึ้นกับทั้ง 2 ชุมชน ที่เห็นเด่นชัดคือด้านกายภาพ ได้แก่ การปรับปรุงพื้นที่สาธารณะทางเท้า เพื่อสร้างความปลอดภัยและการเชื่อมโยงการเข้าถึงพื้นที่ รวมไปถึงการนำพื้นที่ว่าง/อาคารว่างมาใช้ในการสร้างพื้นที่สร้างสรรค์จัดแสดงงานศิลปะต่าง ๆ และที่เด่นชัดอีกหนึ่งด้านคือ ด้านเศรษฐกิจ โดยเป็นการนำความคิดสร้างสรรค์มาในการพัฒนาและสร้างมูลค่าเพิ่ม (Value Added) ให้กับสินค้าและบริการของผู้ประกอบการ มีการบอกเล่าประวัติศาสตร์เรื่องราวของสินค้าและประวัติศาสตร์ของชุมชน (Story Telling) ซึ่งทั้ง 2 ชุมชนเป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีอายุมากกว่า 100 ปี จึงมีเรื่องราวความน่าสนใจและมีเสน่ห์ในตัวเอง นอกจากนี้ มีการกระตุ้นบรรยากาศของพื้นที่ให้มีชีวิตและสีสัน ด้วยงานเทศกาลงานออกแบบกรุงเทพประจำปี (Bangkok Design Week) ซึ่งดำเนินการมาแล้ว 3 ปี ทำให้พื้นที่เป็นที่รู้จัก มีนักท่องเที่ยวมากขึ้นและเพิ่มรายได้ให้กับชุมชน อย่างไรก็ตาม การพัฒนาในด้านสิ่งแวดล้อม (พื้นที่สีเขียว) และด้านสุขภาพ ยังไม่ปรากฏให้เห็นอย่างเป็นรูปธรรม จากผลการศึกษาในครั้งนี้ จะสามารถสะท้อนให้เห็นถึงการมีส่วนร่วมของชุมชนที่มีต่อการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ที่ควรมีบทบาทในการวางแผนการพัฒนาเมืองมากขึ้น เพื่อให้เกิดความยั่งยืนในระยะยาว ซึ่งปัจจุบันยังเป็นการพัฒนาที่เน้นการท่องเที่ยวโดยจัดกิจกรรมเป็นหลัก (Event Based) แต่ยังไม่แสดงให้เห็นถึงทิศทางและภาพสุดท้ายของการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ ย่านเจริญกรุงว่ามีหน้าตาเป็นอย่างไร ซึ่งจะเป็นแนวทางในการพัฒนากระบวนการและการออกแบบ ที่ครอบคลุมทุกมิติมากขึ้นสำหรับการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์ในย่านอื่น ๆ ต่อไป
ดิจิตอลไฟล์ Digital File #1

บรรณานุกรม

รุจิรา รัตนธรรม และผู้แต่งคนอื่นๆ. (2562) ชุมชนกับการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์: กรณีศึกษาพื้นที่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ย่านเจริญกรุง. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์:ม.ป.ท.
รุจิรา รัตนธรรม และผู้แต่งคนอื่นๆ. 2562. ชุมชนกับการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์: กรณีศึกษาพื้นที่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ย่านเจริญกรุง. ม.ป.ท.:มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์;
รุจิรา รัตนธรรม และผู้แต่งคนอื่นๆ. ชุมชนกับการพัฒนาเมืองสร้างสรรค์: กรณีศึกษาพื้นที่เศรษฐกิจสร้างสรรค์ย่านเจริญกรุง. ม.ป.ท.:มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2562. Print.