รหัสดีโอไอ 10.14457/TU.the.2018.419
Title การต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดกะเม็ง
Creator กรกนก เอกโยธินวงศ์
Contributor นิรมล ศากยวงศ์, ที่ปรึกษา
Publisher มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
Publication Year 2561
Keyword กะเม็ง ,โพลีฟีนอล ,ฟลาโวนอยด์ ,ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ,การสกัดแบบซอห์กเลต ,Eclipta prostrata Linn. ,Polyphenol ,Flavonoid ,Antioxidant activity ,Soxhlet method
Abstract พืชสมุนไพรพื้นบ้านกะเม็ง (Eclipta prostrata Linn.) ได้ถูกนำมาศึกษาฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระ และฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัด ส่วนต่าง ๆ ของกะเม็ง ได้แก่ ลำต้น ใบ และดอก ผ่านการสกัดแบบแช่ (maceration) ด้วยน้ำกลั่น 30% (v/v) เอทานอล 70% (v/v) เอทานอล 99% (v/v) เอทานอล และเอทิลอะซิเทต พบว่า 30% (v/v) เอทานอลที่สกัดซ้ำ 3 ครั้งจากการสกัดทั้งหมด 10 ครั้งให้ร้อยละผลรวมน้ำหนักเฉลี่ยมากกว่า 85% มีสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่ให้ประสิทธิภาพที่ดีในการต้านอนุมูลอิสระดีพีพีเอช (1,1 Diphenyl-2-picrylhydrazyl: DPPH) โดยมีค่า IC50 เท่ากับ 0.61±0.2, 0.63±0.2 และ 0.65±0.3 mg/mL ในสารละลายสารสกัดหยาบส่วนลำต้น ใบ และดอก ตามลำดับ และมีปริมาณโพลีฟีนอลทั้งหมด (total polyphenol contents, TPC) และฟลาโวนอยด์ทั้งหมด (total flavonoid contents, TFC) สูงในทุกส่วน (168.8±47.7, 227.8±34.9 และ 198.1±13.2 mg GAE/g crude extract ตามลำดับของปริมาณ TPC และ 38.1±11.9, 56.4±14.8 และ 45.0±11.5 mg EPE/g crude extract ตามลำดับของปริมาณ TFC) การวิเคราะห์ด้วยเทคนิคโครมาโทกราฟีแผ่นบาง (thin layer chromatography, TLC) และ high performance liquid chromatography (HPLC) พบสารประกอบสำคัญ เช่น gallic acid, chlorogenic acid, caffeic acid, vanillin, p-cumalic, rutin, narigenin, myricetin, epicatechin และ wedelolactone ตัวทำละลาย 30% (v/v) เอทานอล ที่มีประสิทธิภาพดีจากการสกัดแบบแช่ ได้ถูกเลือกมาใช้ในการสกัดแยกแบบซอกห์เลต (Soxhlet extraction) พบว่าสารสกัดส่วนใบที่สกัดแบบซอกห์เลต ให้ร้อยละผลได้สูงกว่าการสกัดใบด้วยวิธีการแช่สกัดคือ 30.1±0.9% เช่นเดียวกับปริมาณ TFC ที่ได้สูงขึ้น (102.7±13.3 mg EPE/g crude extract) แต่ปริมาณ TPC ลดลงเมื่อเทียบกับสารสกัดด้วยการแช่สกัด (65.6±2.9 mg GAE/g crude extract) การศึกษาองค์ประกอบทางเคมีด้วย liquid chromatography-electrospray ionization-quadrupole time of flight-tandem mass spectrometry (LC-ESIQTOF-MS) พบสารประกอบที่วิเคราะห์ได้อย่างน้อย 17 ชนิดในสารสกัดหยาบใบกะเม็งที่สกัดด้วยระบบซอกห์เลต ได้แก่ protocatechuic acid, caffeoyl quinic acid (chlorogenic acid), luteolin glucoside, dicaffeoyl quinic acid, eclalbasaponin, demethylwedelolactone sulfate, wedelolactone, luteolin sulfate, 3,4-dihydroxy-benzoic acid ethyl ester, apigenin sulfate, eclalbasaponin III, eclalbasaponin C, eclalbasaponin IV, eclalbasaponin A, eclalbasaponin V, echinocystic acid และ3-oxo-16α-hydroxy-olean-12-en-28-oic acid การทดสอบฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดหยาบใบกะเม็งจากการยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ Staphylococcus aureus, Escherichia coli และ Klebsiella pneumoniae พบมีค่าการยับยั้งเชื้อทั้ง 3 ชนิดที่ความเข้มข้น 12.5 mg/mL และที่ความเข้มข้นดังกล่าวสามารถฆ่าเชื้อ S. aureus ได้สารสกัดใบกะเม็งที่สกัดด้วย 30% (v/v) เอทานอล โดยการสกัดแบบซอกห์เลตได้ถูกนำมาพัฒนาผลิตภัณฑ์เป็นโลชั่นสมุนไพรใบกะเม็ง ในความเข้มข้น 1% (w/w) เมื่อทดสอบฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระดีพีพีเอช พบว่าสารละลายโลชั่นสมุนไพรมีค่า IC50 DPPH ไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากที่พบในสารสกัดหยาบใบกะเม็ง (0.39±0.02 mg/mL และ 0.36±0.02 mg/mL ตามลำดับ) แต่เมื่อทดสอบฤทธิ์ในการต้านเชื้อจุลินทรีย์ S. aureus, E. coli และ K. pneumoniae พบว่าสารละลายผลิตภัณฑ์ไม่สามารถยับยั้งเชื้อแบคทีเรียทั้ง 3 ชนิดได้
ดิจิตอลไฟล์ Digital File #1

บรรณานุกรม

กรกนก เอกโยธินวงศ์ และผู้แต่งคนอื่นๆ. (2561) การต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดกะเม็ง. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์:ม.ป.ท.
กรกนก เอกโยธินวงศ์ และผู้แต่งคนอื่นๆ. 2561. การต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดกะเม็ง. ม.ป.ท.:มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์;
กรกนก เอกโยธินวงศ์ และผู้แต่งคนอื่นๆ. การต้านอนุมูลอิสระและฤทธิ์ทางชีวภาพของสารสกัดกะเม็ง. ม.ป.ท.:มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2561. Print.