ความสำคัญของดีโอไอ

alt

ดีโอไอ ตัวบ่งชี้ถาวรเพื่อการเข้าถึงข้อมูลสารสนเทศดิจิทัล

 

          Open Access (OA) หรือ การเข้าถึงแบบเปิด มีที่มาจากแนวคิดของนักวิจัยที่ต้องการผลักดันให้ผู้ใช้ปลายทางสามารถเข้า ถึงความรู้ที่ได้จากการศึกษาได้อย่างอิสระ ผนวกกับการพัฒนาของเทคโนโลยีโดยเฉพาะเทคโนโลยีแบบเปิด และอินเทอร์เน็ตที่เป็นช่องทางในการเผยแพร่ข้อมูลออกไปได้อย่างรวดเร็วไม่ จำกัดเวลาและสถานที่ จึงเกิดความเปลี่ยนแปลงในเรื่องของการผลิตและเผยแพร่ผลงานวิจัยไปสู่รูป แบบออนไลน์มากขึ้น ซึ่งทำให้ผู้ใช้ปลายทางสามารถค้นหา นำไปอ่าน ถ่ายโอน ทำสำเนา แจกจ่ายต่อ ภายใต้เงื่อนไขของการอ้างอิง ในเรื่องการเผยแพร่ผลงานนี้ยังมีส่งผลต่อความก้าวหน้าในอาชีพ และชื่อเสียงในวงวิชาการ ยิ่งทำให้นักวิจัยตระหนักถึงเรื่องสิทธิ์ในตัวผลงานมากยิ่งขึ้น เหล่านี้จึงเป็นที่มาให้เกิด OA ที่มุ่งเน้นให้ผลงานไปสู่ผู้ใช้ประโยชน์มากที่สุดผ่านช่องทางของเทคโนโลยี และการจัดเก็บในรูปแบบของคลังความรู้ หรือฐานข้อมูลออนไลน์ โดยที่สิทธิ์ยังเป็นของเจ้าของผลงานนั่นเอง

 

DOI มีประโยชน์อย่างไร

รหัสประจำของทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล หรือ DOI มีประโยชน์ต่อนักวิจัยมากมาย ได้แก่

1. ช่วยส่งเสริมทรัพย์สินทางปัญญาที่มีค่าให้กับทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล

2. ช่วยให้ความสะดวกในการเข้าถึงข้อมูล การค้นหา การสร้างระบบเชื่อมโยงไฟล์ดิจิทัล  

3. ช่วยให้ความสะดวกในการรวบรวมเอกสารดิจิทัลเพื่อประโยชน์ทางวิชาการและการวิจัย

4. ช่วยให้ไม่เสียเวลาในการเปลี่ยนที่อยู่ของเว็บไซต์ หรือ URL สถานที่จัดเก็บ เมื่อมีการย้ายไฟล์ไปไว้ที่อื่น

5. ช่วยในการทำธุรกิจ การซื้อ ขาย การจัดเก็บและเผยแพร่ไฟล์ดิจิทัลในระยะยาว

6. ใช้พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ สำนักพิมพ์สามารถใช้รหัส DOI เสมือนเป็นรหัสสินค้าของเอกสารดิจิทัลในระบบการค้าขายออนไลน์

7. ช่วยปกป้องลิขสิทธิ์และป้องกันการโจรกรรมข้อมูลให้กับเจ้าของทรัพยากรสารสนเทศดิจิทัล  

8. ช่วยให้ความสะดวกแก่ผู้ใช้ในการเขียนรายการบรรณานุกรมและการอ้างถึงเอกสารดิจิทัลตามหลักสากล

9. ช่วยให้ทราบจำนวนเอกสารดิจิทัลในแต่ละสาขาและการเชื่อมโยงข้อมูลของแต่ละชื่อเรื่องที่คล้ายคลึงกัน

10. ช่วยตรวจสอบความซ้ำซ้อนของงานวิจัย

 

DOI  ใช้กับสื่อประเภทใด

           ตัวอย่างเอกสารดิจิทัลที่เป็น ประเภทเนื้อหา (Content type) ที่สามารถให้รหัส DOI ได้แก่ หนังสือ วิทยานิพนธ์ รายงานวิจัย บทคัดย่อ บทความวารสาร ส่วนประกอบเอกสาร มาตรฐาน ระเบียนข้อมูลในฐานข้อมูล ภาพ แผนที่  ซีดีรอม วีดิทัศน์ ฟิล์ม เสียง ภาพยนตร์ รายการโทรทัศน์ ฯลฯ